Ιστορική επιβεβαίωση της ύπαρξης βαρυτικών κυμάτων

Επιστήμονες του Παρατηρητηρίου LIGO (Laser Interferometer Gravitational-wave Observatory) στις ΗΠΑ ανακοίνωσαν ότι ανίχνευσαν βαρυτικά κύματα -«ρυτιδώσεις» στον ιστό του χωροχρόνου- επιβεβαιώνοντας έτσι τη σχετική φημολογία των τελευταίων εβδομάδων. Το «σήμα» θεωρείται καθαρό και αξιόπιστο, οπότε η ανακοίνωση -αν και προς το παρόν δεν έχει επιβεβαιωθεί από άλλo επιστημονικό πείραμα- θεωρείται βαρύνουσα και αληθινή.
Την προηγούμενη φορά, το 2014, που είχε γίνει μία ανάλογη ανακοίνωση από άλλη ερευνητική κοινοπραξία, είχε διαψευσθεί στη συνέχεια. Τώρα όμως, όπως τονίστηκε σε σχετική συνέντευξη Τύπου στην Ουάσιγκτον, η ανίχνευση είναι αξιόπιστη.
Η ανίχνευση του σήματος των βαρυτικών κυμάτων έγινε στις 14 Σεπτεμβρίου 2015 σχεδόν ταυτόχρονα και από τους δύο μεγάλους ανιχνευτές του πειράματος LIGΟ στις ΗΠΑ, οι οποίοι απέχουν 3.000 χιλιόμετρα μεταξύ τους.
Όπως είπαν οι επιστήμονες στη σημερινή συνέντευξη Τύπου στην Ουάσιγκτον, ακολούθησαν μέχρι σήμερα μήνες ενδελεχών μελετών και ελέγχων. «Ελέγξαμε πολύ προσεκτικά ξανά και ξανά. Πρόκειται για ένα δώρο της φύσης και είναι αληθινό!», δήλωσε περιχαρής η εκπρόσωπος του LIGO Γκαμπριέλα Γκονζάλες, καθηγήτρια του Πανεπιστημίου της Λουιζιάνα.
Ο διάσημος θεωρητικός φυσικός Κιπ Θορν του Ιντιστιτούτου Τεχνολογίας της Καλιφόρνια (Caltech), εκ των ιδρυτών του πειράματος, δήλωσε ότι στο μέλλον το LIGO θα «πιάσει» περισσότερα βαρυτικά σήματα, καθώς η ευαισθησία των ανιχνευτών του θα αυξηθεί περαιτέρω.
Ο διευθυντής του LIGO David Reitze παραδέχθηκε ότι, όταν έγινε η ανίχνευση του πρώτου σήματος, σκέφθηκε: «Ουάου! Είναι πολύ καλό για να είναι αληθινό». Αλλά, στη συνέχεια, πείσθηκε ότι επρόκειτο για ιστορική ανακάλυψη.
Οι επιστήμονες δεν γνωρίζουν από ποιό ακριβώς σημείο του σύμπαντος προέρχεται το σήμα που εντόπισαν (θα χρειαζόταν εντοπισμός από τρείς ανιχνευτές για κάτι τέτοιο), αλλά πιστεύουν ότι βρίσκεται κάπου στον ουρανό του νοτίου ημισφαιρίου. Όμως εκτιμούν ότι το συμβάν, σε απόσταση 1,3 δισ. ετών φωτός από τη Γη, αφορούσε δύο μαύρες τρύπες με μάζες 29 και 36 φορές μεγαλύτερες από τον Ήλιο.
Εκτιμάται ότι, κατά τη συγχώνευση αυτών των δύο «τεράτων», υπήρξε απώλεια μιας ποσότητας μάζας περίπου τριπλάσιας από τον Ήλιο, η οποία μετατράπηκε σε ενέργεια και στη συνέχεια σε βαρυτικά κύματα μέσα σε κλάσματα του δευτερολέπτου. Αυτά τα κύματα ανίχνευσε τελικά το LIGO.
Το LIGO προτάθηκε θεωρητικά, ως μέσο ανίχνευσης βαρυτικών κυμάτων, στη δεκαετία του ΄80 από τους καθηγητές φυσικής Ράινερ Γουάις (ΜΙΤ), Κιπ Θορν (Caltech) και Ρόναλντ Ντρέβερ (Caltech), οι οποίοι δεν αποκλείεται να πάρουν το επόμενο Νόμπελ Φυσικής, καθώς η ανακάλυψη θεωρείται ανάλογης σημασίας - αν όχι μεγαλύτερης- με την ανακάλυψη του σωματιδίου Χιγκς στο CERN, που είχε επίσης οδηγήσει στο σχετικό Νόμπελ.
Η ελληνίδα αστροφυσικός Βίκυ Καλογερά, καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Northwestern του Σικάγο, συμμετέχει ως βασικός συγγραφέας στη δεύτερη επιστημονική δημοσίευση που θα ακολουθήσει σύντομα στο περιοδικό αστροφυσικής"The Astrophysical Journal Letters", μετά την πρώτη δημοσίευση στο «Physical Review Letters», που ήδη έγινε.
Η Καλογερά ήταν η πρώτη αστροφυσικός που έγινε μέλος της ερευνητικής κοινοπραξίας LIGO το 2000. Έκτοτε έχει συμβάλει σημαντικά στην αναζήτηση και ανακάλυψη των βαρυτικών κυμάτων από το LIGO, μέσα από θεωρητικές προβλέψεις και ανάλυση των στοιχείων.
Η πηγή των βαρυτικών κυμάτων είναι μία σύγκρουση και συγχώνευση δύο τεράστιων μαύρων τρυπών, με μάζες περίπου 30 φορές μεγαλύτερη του Ήλιου, σε απόσταση 1,3 δισεκατομμυρίων ετών φωτός από τη Γη. Το συμβάν αυτό απελευθερώνει τεράστια μάζα-ενέργεια με τη μορφή βαρυτικών κυμάτων, τα οποία έγιναν αντιληπτά από τους ανιχνευτές του LIGO.
Όπως είπε ο David Reitze, διευθυντής του Εργαστηρίου LIGO του Caltech, μέσω των βαρυτικών κυμάτων παρατηρήθηκε για πρώτη φορά μια συγχώνευση δύο μαύρων οπών, μια απόδειξη ότι οι μαύρες τρύπες όντως υπάρχουν.
Τα βαρυτικά κύματα είχαν προβλεφθεί από τη Γενική Θεωρία Σχετικότητας του Αϊνστάιν πριν από ένα αιώνα, αλλά ποτέ δεν είχαν παρατηρηθεί άμεσα μέχρι σήμερα, παρότι αναζητούνται εδώ και δεκαετίες. Μέχρι σήμερα, ψευδή σήματα και ανεπαρκή όργανα εμπόδιζαν την ανίχνευσή τους, καθώς τα μακρινά βαρυτικά κύματα φθάνουν στη Γη σχετικά εξασθενημένα.
Αυτή τη φορά το σήμα που ανιχνεύθηκε, συμφωνεί απολύτως με τις θεωρητικές προβλέψεις του Αϊνστάιν. «Επί μήνες κάναμε αναλύσεις και επανελέγχους , ώστε να είμαστε σίγουροι ότι πρόκειται για τα βαρυτικά κύματα και τώρα είμαστε πεπεισμένοι», τόνισε ο κ. Reitze.
Τα βαρυτικά κύματα εξαπλώνονται στο Σύμπαν ως ομόκεντροι κύκλοι από μια κατακλυσμική πηγή-αφετηρία (ένα ακραία βίαιο συμβάν όπως εκρήξεις ή συγκρούσεις άστρων ή μαύρων τρυπών), «συμπιέζοντας» και «τεντώνοντας» τον ιστό του χωροχρόνου. Η ανίχνευσή τους αναμένεται να χαρίσει ένα Νόμπελ Φυσικής στους επιστήμονες που έκαναν την ανακοίνωση, καθώς πρόκειται για μια από τις σημαντικότερες ανακαλύψεις της εποχής μας.
Παράλληλα με την προφορική ανακοίνωση από επιστήμονες των πανεπιστημίων Caltech (Τεχνολογικού Ινστιτούτου Καλιφόρνια) και ΜΙΤ, της ερευνητικής κοινοπραξίας LIGO και του Εθνικού Ιδρύματος Επιστημών (NSF) των ΗΠΑ, γίνονται οι σχετικές επιστημονικές δημοσιεύσεις, με την πρώτη στο «Physical Review Letters».
Το Παρατηρητήριο Βαρυτικών Κυμάτων Μέσω Συμβολόμετρου Λέιζερ (Laser Interferometer Gravitational-wave Observatory - LIGO) αποτελείται από δύο πανομοιότυπους υπερευαίσθητους ανιχνευτές, κατασκευασμένους από ερευνητές του Caltech και του ΜΙΤ με χρηματοδότηση του NSF, οι οποίοι είναι εγκατεστημένοι σε απόσταση περίπου 3.000 χιλιομέτρων μεταξύ τους, ο ένας στο Λίβινγκστον της Λουιζιάνα και ο άλλος στο Χάνφορντ της Ουάσιγκτον.
Κάθε ανιχνευτής έχει δύο βραχίονες τεσσάρων χιλιομέτρων σε σχήμα «L», κατά μήκος των οποίων στέλνεται μια ακτίνα λέιζερ, που διαχωρίζεται σε δύο και μετά ανακλάται πάλι πίσω. Το πείραμα προσπαθεί να «πιάσει» τις ανεπαίσθητες δονήσεις που αφήνουν στο πέρασμα τους από τη Γη τα βαρυτικά κύματα, καθώς επί εκατομμύρια έτη ταξιδεύουν στο Σύμπαν με την ταχύτητα του φωτός. Ένα διερχόμενο από τον πλανήτη μας βαρυτικό κύμα μεταβάλλει απειροελάχιστα -αλλά μετρήσιμα- την απόσταση που διανύει η ακτίνα λέιζερ στους ανιχνευτές LIGO.
Το LIGO λειτούργησε μεταξύ 2002-2010 χωρίς επιτυχία, ενώ μετά από μια αναβάθμιση κόστους 200 εκατ. δολαρίων, που βελτίωσε δραστικά τις δυνατότητές του, τέθηκε ξανά σε λειτουργία πέρυσι τον Σεπτέμβριο ως Advanced LIGO.
Και άλλες ερευνητικές ομάδες, με άλλα επίγεια πειράματα, προσπαθούν να ανιχνεύσουν τα βαρυτικά κύματα, με κυριότερη τη VIRGO στην Ιταλία. Το σχετικό πείραμα λειτούργησε χωρίς ευρήματα έως το 2011, μετά αναβαθμίστηκε σε Advanced Virgo και θα επαναλειτουργήσει εντός του 2016.
Μία άλλη επιστημονική ομάδα-πείραμα είναι το BICEP-2 στην Ανταρκτική, που έκανε την «γκάφα» πρόπερσι, ανακοινώνοντας ότι είχε παρατηρήσει τα αρχέγονα βαρυτικά κύματα της «Μεγάλης Έκρηξης» (Μπιγκ Μπανγκ), ενώ μάλλον επρόκειτο για παραπλανητικό εύρημα εξαιτίας της διαστρικής σκόνης. Τα επόμενα χρόνια, σχεδιάζεται και το πρώτο αντίστοιχο πείραμα στο διάστημα (Laser Interferometer Space Antenna-LISA). Προπομπός του είναι η αποστολή του επιστημονικού δορυφόρου LISA Pathfinder, που εκτόξευσε πέρυσι η Ευρώπη.
Η ανακάλυψη των βαρυτικών κυμάτων -εφόσον επιβεβαιωθεί- μεταξύ άλλων ανοίγει ένα τελείως νέο πεδίο στην αστρονομία: την «αστρονομία βαρυτικών κυμάτων» ή «βαρυτική αστρονομία», που θα προστεθεί στην οπτική αστρονομία, στη ραδιοαστρονομία, στην αστρονομία ακτίνων-Χ, υπερύθρων, νετρίνων κ.ά. Η βαρυτική αστρονομία θα «ακούει» -παρά θα «βλέπει»- πράγματα άγνωστα έως τώρα, εφόσον τα βαρυτικά κύματα, καθώς ταξιδεύουν στο Σύμπαν, δεν εμποδίζονται από τίποτε. Επιπλέον, θα αποτελέσει το καλύτερο ίσως «παράθυρο» για τη μελέτη του προέλευσης του Σύμπαντος, αφού τα βαρυτικά κύματα υπήρχαν εξαρχής, πολύ πριν «γεννηθεί» το φως στον Κόσμο.


Πηγή: ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Η NASA πανηγυρίζει: Υγρό νερό σχηματίζει ρυάκια στον Άρη!

This series of images shows warm-season features that might be evidence of salty liquid water active on Mars today.
Image credit: NASA/JPL-Caltech/Univ. of Arizona

Την ύπαρξη νερού στον Αρη επιβεβαίωσε τη Δευτέρα η NASA, στην πολυαναμενόμενη τις τελευταίες ημέρες έκτακτη συνέντευξη Τύπου για το μεγάλο μυστικό που κρύβει ο «κόκκινος πλανήτης».
Σύμφωνα με τα πρώτα στοιχεία που έδωσαν στη δημοσιότητα οι ειδικοί, κατά τη διάρκεια των καλοκαιρινών μηνών εντοπίστηκαν ίχνη από τρεχούμενο νερό και ειδικότερα ενυδατωμένα άλατα, που προκαλούνται μόνο από την ύπαρξη αλμυρού νερού.
Η είδηση και μόνο θεωρείται ιστορικής σημασίας, γεγονός που ήταν εμφανές από την παγκόσμια φρενίτιδα που επικράτησε τις τελευταίες ημέρες εν αναμονή της ανακοίνωσης, καθώς ενισχύει τις πιθανότητες να βρεθει - μικροβιακή έστω - ζωή στον Αρη.
Οπως ανακοίνωσε η NASA έχει πλέον σαφείς ενδείξεις πως νερό σε υγρή μορφή κυλάει τα καλοκαίρια από λόφους, χαράδρες και πλευρές κρατήρων του Άρη, γεγονός που αυξάνει την πιθανότητα ανακάλυψης κάποιας μορφής ζωής.
Τα μικρά ρυάκια αφήνουν σκούρα σημάδια στο έδαφος του Άρη, προτού ξεραθούν το φθινόπωρο, καθώς η θερμοκρασία πέφτει.
Οι επιστήμονες δεν είναι βέβαιοι από πού προέρχεται το νερό. Ίσως η πηγή του είναι υπόγειοι πάγοι, αλμυροί υδροφόροι ορίζοντες ή προϊόν συμπύκνωσης υδρατμών της αραιής αρειανής ατμόσφαιρας.
«Υπάρχει υγρό νερό στην επιφάνεια του Άρη σήμερα», δήλωσε ο Μάικλ Μέγερ, επικεφαλής επιστήμονας της NASA για την εξερεύνηση του «Κόκκινου Πλανήτη».
Η σημασία της πιθανότατης πλέον, ανακάλυψης εποχικής ροής νερού στον 'Αρη - κάτι που έως τώρα πιστευόταν ότι συνέβαινε μόνο στο μακρινό παρελθόν - είναι ότι ο κόκκινος πλανήτης μπορεί ακόμη να αποτελεί ένα περιβάλλον φιλόξενο για κάποιες μορφές ζωής, κατά πάσα πιθανότητα μικροβιακές.
Προς το παρόν πάντως, οι επιστήμονες δεν έχουν δει με τα μάτια τους, ούτε το νερό να κυλάει, ούτε κάποιο αρειανό μικρόβιο. Όμως αυξάνεται πλέον η πιθανότητα αυτό να συμβεί στα επόμενα χρόνια.
Οι ερευνητές της NASA, με επικεφαλής τον Lujendra Ojha του Ινστιτούτου Τεχνολογίας της Τζόρτζια στην Ατλάντα, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό γεωεπιστημών "Nature Geoscience", βασίστηκαν στις φωτογραφίες που έχει τραβήξει ο δορυφόρος MRO σε τροχιά γύρω από τον Άρη, και δείχνουν τα σημάδια που φαίνεται να έχουν αφήσει τα περιοδικά ρυάκια.
Τα ίχνη από τα ρυάκια έχουν πλάτος από μισό έως πέντε μέτρα και μήκος εκατοντάδες μέτρα. Βρίσκονται τόσο στον ισημερινό, όσο και σε μεσαία γεωγραφικά πλάτη.
Η δεύτερη σημασία της ροής νερού στον Άρη, είναι ότι αυτό θα μπορούσε να αξιοποιηθεί από μελλοντικές αποστολές αστροναυτών που θα επιχειρούσαν να ζήσουν στον πλανήτη.
Οι επιστήμονες δεν γνωρίζουν ακόμη, πόσο νερό μπορεί να κυλά σήμερα στην επιφάνεια του 'Αρη και σε πόσα σημεία. Είναι πιθανό ότι σε διαφορετικές περιοχές του πλανήτη, δημιουργείται ρέον νερό από διαφορετικές πηγές, είτε του υπεδάφους, είτε της ατμόσφαιρας.
Ο 'Αρης είχε ένα σαφώς ζεστό και υγρό απώτερο παρελθόν, πριν από δισεκατομμύρια χρόνια. Σήμερα όμως είναι ξηρός και κρύος, ενώ το όποιο νερό έχει απομείνει, βρίσκεται κυρίως σε μορφή πάγου.
Το υγρό νερό, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, ρέει όταν η θερμοκρασία στην επιφάνεια του πλανήτη ανεβαίνει πάνω από τους μείον 23 βαθμούς Κελσίου (επειδή αυτό περιέχει πολλά άλατα, δεν παγώνει παρόλο που η θερμοκρασία του είναι κάτω από το μηδέν).
Οι παράξενες γραμμές που αυλακώνουν τις πλαγιές του Άρη μπορεί να είναι ρυάκια αλμυρού νερού, σύμφωνα με νέα στοιχεία που ενισχύουν τη θέση ότι υπάρχει νερό σε υγρή μορφή στον κόκκινο πλανήτη.
Αμερικανοί και Γάλλοι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι έχουν βρει ενδείξεις, στις γραμμές αυτές, για την παρουσία "ένυδρων" αλάτων, τα οποία χρειάζονται νερό για να σχηματιστούν.
Οι ενδείξεις αυτές, τις οποίες συγκέντρωσαν χάρη σε φωτογραφίες που τράβηξε τη αμερικανική διαστημική υπηρεσία NASA, "ενισχύουν σημαντικά την υπόθεση" για την παρουσία νερού στην επιφάνεια του Άρη, συμπεραίνουν οι επιστήμονες στην έρευνά τους που δημοσιεύεται σήμερα στην επιστημονική επιθεώρηση Nature Geoscience.
Οι αστροφυσικοί υπέθεταν εδώ και καιρό ότι οι γραμμές αυτές, που εμφανίζονται κατά τους θερινούς μήνες στον Άρη, μπορεί να σχηματίζονται από τη ροή αλμυρού νερού. Οι γραμμές, που μπορεί να έχουν μήκος εκατοντάδες μέτρα και πλάτος περίπου 5 μέτρα εμφανίζονται κατά τη "θερμή" εποχή του πλανήτη και εξαφανίζονται όταν πέφτει η θερμοκρασία.
Τον περασμένο Απρίλιο, άλλοι επιστήμονες είχαν αναφέρει στο Nature Geoscience ότι στην επιφάνεια του πλανήτη υπήρχαν υπερχλωρικά άλατα ασβεστίου.
"Η ανακάλυψη αυτή είναι λοιπόν μια απόδειξη, πέραν πάσης αμφιβολίας, για την παρουσία νερού σε υγρή μορφή στον Άρη; Θα έλεγα, σχεδόν" είπε στο Γαλλικό Πρακτορείο ο Άλφρεντ Μακιούιν, του Πανεπιστημίου της Αριζόνας, ένας εκ των συγγραφέων της μελέτης.

Οι επιστήμονες αποδέχονται ευρέως την υπόθεση ότι ο Κόκκινος Πλανήτης διέθετε στο παρελθόν άφθονο, τρεχούμενο νερό και ορισμένοι υποστήριζαν ότι υπάρχει ακόμη νερό —μια βασική προϋπόθεση για την ανάπτυξη και τη συντήρηση ζωής— στον Άρη. Στις αρχές του έτους η NASA είχε ανακοινώσει ότι σχεδόν το μισό βόρειο ημισφαίριο του Άρη καλυπτόταν κάποτε από έναν ωκεανό, το βάθος του οποίου έφτανε ακόμη και το 1,6 χιλιόμετρο.
Στη νέα τους μελέτη, οι επιστήμονες ανέπτυξαν μια τεχνική για να αναλύσουν τους χημικούς χάρτες της επιφάνειας του Άρη, χάρη στα στοιχεία που συνέλεξε η αποστολή Mars Reconnaissance Orbiter της NASA. "Πίστευα ότι δεν υπήρχε ελπίδα" για την ανάλυση των χαρτών, είπε ο Λουτζέντρα Ότζα, ένας απόφοιτος του Τεχνολογικού Ινστιτούτου της Τζόρτζια και βασικός συγγραφέας της μελέτης. Ωστόσο, σε συνεργασία με την ομάδα του, ο Ότζα έφτιαξε ένα λογισμικό που θα μπορούσε να αναλύσει ξεχωριστά κάθε πίξελ των εικόνων που έστελνε στη Γη το Mars Reconnaissance Orbiter.
"Δεν ισχυριζόμαστε ότι βρήκαμε (...) αποδείξεις για νερό σε υγρή μορφή. Βρήκαμε ένυδρα άλατα", υπογράμμισε.
Παρά την επιφυλακτικότητα του Ότζα, η NASA έσπευσε να ανακοινώσει ότι "Το μυστήριο του Άρη λύθηκε" και να δώσει συνέντευξη Τύπου για το θέμα. "Πρόκειται για μια σημαντική αποκάλυψη που φαίνεται ότι επιβεβαιώνει ότι νερό ρέει σήμερα στην επιφάνεια του Άρη", είπε ο εκπρόσωπος της ΝΑΣΑ Τζον Γκράνσφελντ.
Η ανακάλυψη "επιβεβαιώνει ότι το νερό παίζει κάποιο ρόλο στον σχηματισμό" των γραμμών, τόνισε ο Μακιούιν. "Δεν ξέρουμε αν (το νερό) έρχεται από το υπέδαφος. Μπορεί να προέρχεται από την ατμόσφαιρα", είπε.
Όποια και αν είναι η πηγή του νερού, ακόμη και αν εμφανίζεται μόνο εποχιακά, αυξάνει την ενδιαφέρουσα πιθανότητα να μπορεί ο Άρης να υποστηρίξει ζωή. Ο Μακιούιν επισήμανε όμως ότι οι επιστήμονες θα χρειαστούν πολλές περισσότερες πληροφορίες για τη χημική σύσταση αυτού του νερού πριν μπορέσουν να απαντήσουν καταφατικά. Ο πλανήτης "δεν είναι απαραιτήτως κατοικήσιμος απλώς και μόνο επειδή υπάρχει νερό — τουλάχιστον όχι για τους γήινους οργανισμούς", σημείωσε.
Πηγή: ΗΜΕΡΗΣΙΑ

New Horizons: Ο άνθρωπος αντικρίζει για πρώτη φορά από κοντά τον Πλούτωνα

Ένας παγωμένος πλανήτης νάνος γεμάτος βουνά. Η αποστολή New Horizons της NASA έστειλε τις πρώτες κοντινές υψηλής ανάλυσης φωτογραφίες από την επιφάνεια του πλανήτη.
Πρόκειται για φωτογραφίες που ελήφθησαν από μία περιοχή κοντά στον ισημερινό του Πλούτωνα, όπου υπάρχουν βουνά που το ύψος τους ξεπερνά τα 3.000 μέτρα.

Οι επιστήμονες έδωσαν επίσης στη δημοσιότητα φωτογραφίες με σημαντικές λεπτομέρειες από τους δορυφόρους του Πλούτωνα, Χάροντα και Ύδρα. Η επιφάνεια της Ύδρας είναι καλυμμένη από πάγο νερού. Πριν από την αποστολή του New Horizons οι επιστήμονες είχαν ελάχιστες πληροφορίες για το μέγεθος και τις διαστάσεις δορυφόρου του Πλούτωνα, που έχει σχήμα ...πατάτας. Γύρω από τον Πλούτωνα περιστρέφονται άλλοι τέσσερις μικροί δορυφόροι, με μεγαλύτερο τον Χάροντα.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των επιστημόνων τα βουνά αυτά του Πλούτωνα είναι σχετικά νέα, καθώς σχηματίστηκαν σχετικά πρόσφατα, πριν από 100 εκατ. χρόνια. Είναι δηλαδή σχετικά νέα σε σύγκριση με τα 4,56 δισεκατ. χρόνια που είναι η ηλικία του Ηλιακού Συστήματος μας. Στην επιφάνεια του πλανήτη νάνου διακρίνεται μία τεράστια περιοχή σε σχήμα καρδιάς, στην οποία η επιστημονική ομάδα της NASA έδωσε το όνομα του αστρονόμου που τον ανακάλυψε, Κλάιντ Τομπώ.

Η αποστολή New Horizons της NASA έστειλε τα ξημερώματα της Τετάρτης 15/7/2015 το σήμα που επιβεβαιώνει ότι επέζησε από το πρώτο κοντινό πέρασμα του Πλούτωνα. Με ταχύτητα 14 χιλιομέτρων το δευτερόλεπτο, και σε απόσταση μόλις 12.500 χιλιομέτρων από τον Πλούτωνα, το σκάφος θα μπορούσε να είχε καταστραφεί από σωματίδια πάγου και σκόνης που μπορεί να υπήρχαν στην πορεία του.

Στη διάρκεια της πιο κρίσιμης φάσης μιας αποστολής εννέα ετών, το New Horizons είχε πάψει να επικοινωνεί με τη Γη για λίγες ώρες προκειμένου να εστιαστεί στον στόχο. Τα δεδομένα του χρειάζονται 4 ώρες και 25 λεπτά για να διανύσουν με την ταχύτητα του φωτός τα 4,7 δισεκατομμύρια χιλιόμετρα μέχρι τη Γη.

Πώς θα ήταν να περπατάτε στον Πλούτωνα

Θα χρειαστείτε ένα ζεστό παλτό, ορειβατικά παπούτσια για περπάτημα στον πάγο και έναν καλό φακό. Η περιπέτεια θα είναι πρωτόγνωρη αλλά καθόλου κουραστική -αντίθετα, θα νιώθετε ανάλαφροι σαν πούπουλο.

Βρίσκεστε στον Πλούτωνα, έναν παγωμένο πλανήτη νάνο στη μεθόριο του Ηλιακού Συστήματος.

Το πλουτώνιο έτος διαρκεί 248 γήινα χρόνια, οπότε θα πρέπει να περιμένετε πολύ μέχρι να θαυμάσετε την πλήρη εναλλαγή των εποχών.

Και τι εναλλαγή! Σε αντίθεση με τη Γη, της οποίας ο άξονας περιστροφής είναι σχεδόν κάθετος στο επίπεδο του Ηλιακού Συστήματος, ο Πλούτωνας περιστρέφεται γύρω από έναν νοητό άξονα με κλίση 120 μοιρών.

Και αυτό σημαίνει ότι η έννοια της μέρας και της νύχτας παίρνουν νέες διαστάσεις: η περιοχή του νότιου πόλου παραμένει βυθισμένη στο σκοτάδι εδώ και 20 χρόνια, και δεν θα ξαναδεί τον Ήλιο να ανατέλλει για ακόμα οκτώ δεκαετίες.

Ακόμα κι εδώ, όμως, το σκότος δεν είναι απόλυτο. Ο νότιος πόλος λούζεται στο απαλό φεγγαρόφωτο του δορυφόρου Χάροντα, όπως η Πανσέληνος φωτίζει τις σκοτεινές νύχτες στη Γη. Το λυκόφως μόλις που αρκεί για να μην σκοντάψετε στον πάγο.

Ο Χάροντας, αναφέρει η NASA, βρίσκεται τόσο κοντά στον Πλούτωνα ώστε φαίνεται επτά φορές μεγαλύτερος από ό,τι η Σελήνη στον ουρανό της Γης.

Επιπλέον, ο Χάροντας δείχνει πάντα την ίδια πλευρά του στον Πλούτωνα, και ο Πλούτωνας δείχνει πάντα το ίδιο πρόσωπο στον Χάροντα. Αυτό σημαίνει ότι το φεγγάρι μένει αιώνια ακίνητο στον ουρανό. Αν μάλιστα μείνετε εδώ έξι μέρες και 10 λεπτά, όσο διαρκεί το ημερονύκτιο του Πλούτωνα, θα δείτε όλες τις φάσεις του Χάροντα, από το μισοφέγγαρο μέχρι την «Πανσέληνο».

Ίσως μάλιστα καταφέρετε να δείτε και τους υπόλοιπους τέσσερις δορυφόρους του Πλούτωνα: τη Νύχτα, την Ύδρα, τον Κέρβερο και τη Στύγα, όλοι τους με ονόματα που σχετίζονται με τον Κάτω Κόσμο. Είναι πολύ μικρότεροι από τον Χάροντα, αμυδρές κουκκίδες στον ουρανό.

Ο πλανήτης νάνος έχει τρεις φορές μικρότερο όγκο από τη Σελήνη και ολόκληρη η επιφάνειά του έχει περίπου την έκταση της Ρωσίας. Για να τη θαυμάσετε σε όλο της το μεγαλείο, μεταφερθείτε στην περιοχή του βόρειου πόλου, η οποία παραμένει λουσμένη στο φως εδώ και δεκαετίες.

Βρισκόμαστε όμως περίπου 40 φορές μακρύτερα από τον Ήλιο σε σχέση με τη Γη, και η λιακάδα είναι 1.000 φορές πιο ασθενική -σαν το προχωρημένο σούρουπο στο μητρικό σας πλανήτη.

Το πιθανότερο είναι ότι μπορείτε να κοιτάξετε τον Ήλιο κατάματα στο παρατεταμένο μεσημέρι. Ο υπόλοιπος ουρανός όμως φαίνεται σχεδόν κατάμαυρος, αφού η ατμόσφαιρα του Πλούτωνα είναι 100.000 με ένα εκατομμύριο φορές πιο αραιή από της Γης. Σημαδεύεται μόνο από περαστικά συννεφάκια αζώτου και μονοξειδίου του άνθρακα.

Το τοπίο γύρω σας σίγουρα δεν είναι αδιάφορο: ο Πλούτωνας παρουσιάζει εξαιρετικά έντονες αντιθέσεις. Άλλες περιοχές είναι κατάμαυρες σαν κάρβουνο, άλλες είναι καφεκόκκινες και άλλες καλυμμένες με απαστράπτοντα λευκό πάγο.

Η επιφάνεια αποτελείται κατά 98% από πάγο αζώτου, κατεψυγμένου σε θερμοκρασία γύρω στους -230 βαθμούς Κελσίου. Το κοκτέιλ συμπληρώνεται από ίχνη παγωμένου μονοξειδίου του άνθρακα και μεθανίου -βράχια δεν διακρίνονται πουθενά.

Σε πολλά σημεία, ο πάγος καλύπτεται από μια σκούρα πορτοκαλί γλίτσα, ένα μαλακό στρώμα περίπλοκων ουσιών που σχηματίστηκε από την επίδραση της ηλιακής ακτινοβολίας στα συστατικά της ατμόσφαιρας.

Την ώρα που εξερευνάτε το τοπίο, προσέξτε μην γλιστρήσετε στον πάγο. Θα μπορούσατε να πέσετε μέσα στις χαράδρες που πιθανότατα υπάρχουν στον πλανήτη-νάνο.

Ακόμα κι αν πέσετε, όμως, η πιθανότητα κατάγματος είναι μικρή: στον Πλούτωνα, η δύναμη της βαρύτητας είναι 15 φορές ασθενέστερη από ό,τι στη Γη. Αυτό σημαίνει ότι αν έχετε βάρος 100 κιλά, εδώ θα αισθάνεστε σαν να ήσασταν μόλις 6,7 κιλά. Ενδεχόμενο γλίστρημα θα οδηγούσε σε μια μια απόκοσμα αργή πτώση.

Σε περίπτωση ατυχήματος, πάντως, θα πρέπει να γνωρίζετε ότι το ασθενοφόρο θα αργήσει: το σήμα κινδύνου θα χρειαζόταν τουλάχιστον 4 ώρες για να φτάσει στη Γη με την ταχύτητα του φωτός.

Και, ακόμα και με το ταχύτερο σκάφος που έχει εκτοξευτεί ποτέ, οι πρώτες βοήθειες θα έφταναν έπειτα από τουλάχιστον εννέα χρόνια.

Στο μεταξύ προσπαθήστε να κρατηθείτε ζεστοί.
Πηγή: in.gr

Kepler-452b: Ένα νέο εξωπλανήτη «αδελφό» της Γης ανακάλυψε η NASA

Ακόμα ένα εξωπλανήτη με χαρακτηριστικά παρόμοια της Γης, εντόπισαν οι επιστήμονες σε απόσταση 1.400 ετών φωτός από τον πλανήτη μας, στον αστερισμό του Κύκνου, χρησιμοποιώντας το διαστημικό τηλεσκόπιο Kepler.

 O Kepler-452b έχει περίπου το ίδιο μέγεθος με την Γη, μοιάζει να διαθέτει παρόμοια, πυκνή ατμόσφαιρα και περιστρέφεται γύρω από το μητρικό του άστρο εντός της «φιλόξενης ζώνης», εντός της οποίας η ακτινοβολία που δέχεται επιτρέπει την ύπαρξη νερού σε υγρή μορφή.

Πιο συγκεκριμένα, ο Kepler-452b, είναι περίπου 60% μεγαλύτερος από την Γη, και ένα έτος ισοδυναμεί με 385 μέρες (5% μεγαλύτερης διάρκειας από τα δικά μας). Επίσης βρίσκεται περίπου 5% πιο μακριά από το άστρο του συγκεκριμένου συστήματος, σε σχέση με την απόσταση που έχει η Γη από τον δικό μας Ήλιο. Όσον αφορά στο άστρο του συστήματος που ανήκει ο Kepler-452b, έχει παρόμοια θερμοκρασία, είναι 10% φωτεινότερο και λίγο μεγαλύτερο από το δικό μας (περίπου 4%). Επίσης είναι γηραιότερο άστρο από τον Ήλιο, περίπου 1,5 δισεκατομμύρια χρόνια γηραιότερο.

Ο επιστημονικός διευθυντής της NASA Τζον Γκράνφελντ χαρακτήρισε τον συγκεκριμένο εξωπλανήτη «ό,τι κοντινότερο μέχρι σήμερα» με τη Γη.

O Kepler-452b έρχεται να προστεθεί σε μία σειρά άλλων «συγγενών» εξωπλανητών που έχουν εντοπιστεί με το τηλεσκόπιο Kepler. Μεταξύ αυτών είναι ο Kepler-186f και ο Kepler-22b.

Το διαστημικό τηλεσκόπιο Kepler έχει ως αποστολή την αναζήτηση πλανητών και ειδικά εκείνων με συνθήκες ευνοϊκές για την ανάπτυξη ζωής. Μέχρι σήμερα, ο κατάλογος που έχει συντάξει η NASA με τις ανακαλύψεις του τηλεσκοπίου Κέπλερ περιλαμβάνει συνολικά 4.696 εξωπλανήτες. Το διαστημικό τηλεσκόπιο παρουσίασε βλάβη στα μέσα του 2013, όταν δύο από τα γυροσκόπιά του σταμάτησαν να λειτουργούν. Οι εξωπλανήτες αυτοί παρατηρήθηκαν πριν διαπιστωθεί η βλάβη στο Κέπλερ.

Η αποστολή Kepler ξεκίνησε το 2009 και στόχος της ήταν να ερευνήσει για πλανήτες εκτός του ηλιακού μας συστήματος. Η πρώτη ανακάλυψη εξωπλανήτη έγινε πριν 20 χρόνια. Με την αποστολή Kepler επιβεβαιώθηκε η ύπαρξη περισσοτέρων από χιλίων πλανητών, ενώ υπάρχουν τουλάχιστον 3.000 περιπτώσεις ακόμα, οι οποίες βρίσκονται υπό διερεύνηση.
Πηγή: in.gr

Big Bang: Η νέα ανακάλυψη που επιβεβαιώνει τη θεωρία

^{Αυτές οι «δίνες» στα μοτίβα πόλωσης της ακτινοβολίας CMB φέρεται να είναι ίχνη βαρυτικών κυμάτων}

Τηλεσκόπιο που λειτουργεί σε βάση του Νότιου Πόλου ανίχνευσε για πρώτη φορά ρυτιδώσεις στο χωροχρόνο που εμφανίστηκαν μια στιγμή μετά τη Μεγάλη Έκρηξη, υποστηρίζουν αμερικανοί ερευνητές. Εφόσον επιβεβαιωθεί, η ανακάλυψη θα είναι «η μεγαλύτερη του αιώνα» και πιθανότατα θα βραβευτεί με Νόμπελ, σχολιάζουν ανεξάρτητοι ειδικοί.
Τα σήματα που κατέγραψε το εξειδικευμένο τηλεσκόπιο BICEP στην Ανταρκτική φέρεται να είναι ίχνη από τα λεγόμενα βαρυτικά κύματα, τα οποία είναι η τελευταία ανεπιβεβαίωτη πρόβλεψη του Άινσταϊν.

Η ανίχνευσή τους αφενός θα δικαίωνε τον πατέρα της Σχετικότητας, αφετέρου θα προσέφερε στήριξη στη λεγόμενη θεωρία του πληθωρισμού, σύμφωνα με την οποία το νεογέννητο Σύμπαν πέρασε από μια φάση απότομης διόγκωσης.
Η θεωρία, η οποία προτάθηκε ως εξήγηση για την παρατηρούμενη ομοιογένεια του Σύμπαντος, είναι σήμερα αποδεκτή από τους περισσότερους κοσμολόγους και θεωρητικούς φυσικούς, παραμένει όμως αναπόδεικτη.

Τα αποτελέσματα του BICEP δεν έχουν υποβληθεί ακόμα για έλεγχο και δημοσίευση στον επιστημονικό Τύπο, αναρτήθηκαν όμως στην υπηρεσία προδημοσίευσης arXiv. Οι ερευνητές υπολογίζουν μάλιστα την αξιοπιστία των αποτελεσμάτων σε περισσότερο από πέντε σίγμα, κάτι που σημαίνει ότι η πιθανότητα να οφείλονται τα αποτελέσματα σε καθαρή τύχη είναι μία στα 3,5 εκατομμύρια.

Τα συμπεράσματα των ερευνητών θα πρέπει να επιβεβαιωθούν, ωστόσο «η ομάδα [των ερευνητών] φαίνεται πολύ αξιόπιστη και αυτό που είδαν φαίνεται σαφές» σχολίασε στο New Scientist ο κορυφαίος φυσικός Άλαν Γκουθ του MIT, του οποίου η ομάδα πρότεινε τη θεωρία του πληθωρισμού τη δεκαετία του 1980.

Ακόμα πιο ενθουσιώδης ήταν ο Μαρκ Καμιονκόφσκι του Πανεπιστημίου John Hopkins στη Βαλτιμόρη: «Είναι η μεγαλύτερη ανακάλυψη του αιώνα. Αν επιβεβαιωθεί, και νομίζω ότι θα επιβεβαιωθεί, θα είναι υλικό για Νόμπελ» είπε.

Ρυτιδώσεις στο χωροχρόνο

Τα βαρυτικά κύματα είναι θεωρητικές ρυτιδώσεις στο χωροχρόνο οι οποίες διαδίδονται σαν κύμα με την ταχύτητα του φωτός -ουσιαστικά συμπιέζουν το χώρο σε μία κατεύθυνση και τον τεντώνουν προς μια άλλη. Η ύπαρξή τους προβλέφθηκε τo 1916 από τον Άλμπερτ Άινσταϊν ως συνέπεια της Γενικής Σχετικότητας, μέχρι σήμερα όμως δεν έχει επιβεβαιωθεί.
Βαρυτικά κύματα παράγονται θεωρητικά από επιταχυνόμενα αντικείμενα μεγάλης μάζας. Μπορούν για παράδειγμα να παραχθούν από μαύρες τρύπες και άστρα νετρονίων που κινούνται σε τροχιά το ένα γύρω από το άλλο.

Η κίνησή τους προκαλεί παραμορφώσεις στην καμπυλότητα του χωροχρόνου, η οποία μπορεί θεωρητικά να γίνει αντιληπτή  στη Γη ως αμυδρή μεταβολή στις διαστάσεις μεγάλων αντικειμένων.

Όμως αυτό που φέρεται να ανίχνευσαν οι ερευνητές του BICEP αφορά τα πρώτα βαρυτικά κύματα που εμφανίστηκαν στο Σύμπαν, γνωστά ως «αρχέγονα» βαρυτικά κύματα.

Τα κύματα αυτά εμφανίστηκαν αμέσως μετά τη Μεγάλη Έκρηξη και αρχικά πρέπει να είχαν πολύ μικρό μήκος κύματος. Οι κοσμολόγοι όμως έχουν προβλέψει ότι ο πληθωρισμός, δηλαδή η απότομη διόγκωση του χωροχρόνου που ξεκίνησε 10^-34 δευτερόλεπτα μετά τη Μεγάλη Έκρηξη, ουσιαστικά τέντωσε τα βαρυτικά κύματα και αύξησε το μήκος κύματος σε μετρήσιμα μεγέθη.
Το BICEP, το οποίο παρατηρεί τον ουρανό στο φάσμα των μικροκυμάτων, φέρεται να είδε τα ίχνη αυτών των «τεντωμένων» βαρυτικών κυμάτων στη λεγόμενη μικροκυματική ακτινοβολία υποβάθρου (CMB): το αρχαίο υπόλειμμα μιας λάμψης που γέμισε τα πάντα όταν το νεαρό Σύμπαν έγινε ξαφνικά διαφανές περίπου 380.000 χρόνια μετά τη γέννησή του (σήμερα έχει ηλικία περίπου 13,8 δισ. ετών).

Συγκεκριμένα, το τηλεσκόπιο, το οποίο βρίσκεται δίπλα στον αμερικανικό Σταθμό Άμουδσεν-Σκοτ στο Νότιο Πόλο, φέρεται να ανίχνευσε ίχνη των βαρυτικών κυμάτων από την πόλωση που προκαλούν στην ακτινοβολία CMB, δηλαδή τη μεταβολή στον προσανατολισμό των κυμάτων της ακτινοβολίας.

Όπως η ηλιακή ακτινοβολία πολώνεται καθώς σκεδάζεται (εκτρέπεται) από τα άτομα της ατμόσφαιρας, έτσι και η CMB πολώνεται καθώς σκεδάζεται από ηλεκτρόνια που συναντά στο δρόμο της εδώ και 13,8 δισ. χρόνια. Τα βαρυτικά κύματα θα άλλαζαν το μοτίβο της πόλωσης και θα εμφανίζονταν ως «δίνες» που ονομάζονται B-modes.

Πρακτικά, όμως, η ανίχνευση αυτών των δινών είναι εξαιρετικά δύσκολη υπόθεση, αφού οι ερευνητές θα έπρεπε να αποκλείσουν τις παραμορφώσεις που προκαλεί η σκόνη στο Γαλαξία μας, η βαρύτητα άλλων γαλαξιών, ή τυχόν λάθη που εισάγει το ίδιο το τηλεσκόπιο.

Οι ερευνητές, όμως, λένε ότι πέρασαν τρία χρόνια αποκλείοντας αυτές τις εναλλακτικές εξηγήσεις.

Μάλιστα το σήμα που φέρεται να κατέγραψε το BICEP είναι ισχυρότερο από ό,τι προβλεπόταν, κάτι που θα βοηθήσει τους θεωρητικούς φυσικούς να αποκλείσουν ορισμένα μοντέλα του πληθωρισμού.

Επιπλέον, τα αποτελέσματα δείχνουν να βρίσκονται σε συμφωνία με τις προβλέψεις της θεωρίας της ενοποίησης των δυνάμεων, σύμφωνα με την οποία όλες οι φυσικές δυνάμεις (βαρύτητα, ηλεκτρομαγνητισμός, ασθενής και ισχυρή πυρηνική δύναμη) είναι εκφάνσεις μιας ενιαίας δύναμης που κυριαρχούσε τις πρώτες στιγμές ζωής του Σύμπαντος.

Θα περάσει όμως καιρός μέχρι να επιβεβαιωθούν τα ευρήματα του BICEP. Περισσότερα στοιχεία ίσως προκύψουν από νέο χάρτη της ακτινοβολίας CMB από το νέο τηλεσκόπιο STP στην Ανταρκτική, το ευρωπαϊκό διαστημικό τηλεσκόπιο Planck και το πείραμα Polarbear στη Χιλή.
Πηγή: in.gr

Ταινία απαθανατίζει τον χορό Γης - Σελήνης

Η NASA κυκλοφόρησε μία εκπληκτική ταινία της Γης και της Σελήνης να «χορεύουν» μαζί στο διάστημα. Οι κοσμικές πιρουέτες που συνθέτουν την ταινία απαθανατίστηκαν από τον δορυφόρο Juno του Δία, όταν πέρασε από τον πλανήτη μας στις 9 Οκτωβρίου 2013.
Οι «χορευτικές φιγούρες» είναι μοναδικές. Η Γη και η Σελήνη μπαίνουν στη «σκηνή» από την αριστερή πλευρά, την ώρα που το Juno βρίσκεται περίπου 1.000.000 χλμ. μακριά. Η Σελήνη αρχίζει να παρασέρνεται σταδιακά προς τα δεξιά και η Γη, που περιστρέφεται γύρω από τον άξονά της, πλησιάζει ολοένα και περισσότερο στο πλάνο, την ώρα που το Juno ετοιμάζεται για την εκσφενδόνισή του προς το Δία.
Σύμφωνα με τον Scott Bolton, επικεφαλής του Juno, που μίλησε στο χειμερινό συνέδριο της Αμερικανικής Ένωσης Γεωφυσικών στο Σαν Φρανσίσκο, «οι άνθρωποι βλέπουν τη Γη και τη Σελήνη στον δικό τους κοσμικό χορό.»
Στο παρελθόν, έχουν υπάρξει και άλλα βίντεο που δείχνουν τη Γη και τη Σελήνη σε κίνηση, αλλά κανένα από αυτά δεν είναι από τόσο κοντινή απόσταση.
Η ταινία είναι διαθέσιμη στο Youtube, ενώ η εκπληκτική μουσική που ντύνει το εκπληκτικό βίντεο είναι από τον διεθνούς φήμης έλληνα συνθέτη Vangelis.
   
Ο δορυφόρος Juno εκτοξεύτηκε από το Διαστημικό Κέντρο Kennedy στη Φλόριδα στις 5 Αυγούστου 2011. Για να μπορέσει να φτάσει στο Δία (το 2016), χρειάστηκε να περάσει γύρω από τη Γη ώστε η βαρυτική ώθηση να τον εκσφενδονίσει προς τον αέριο γίγαντα. Οι επιστήμονες, ωστόσο, δεν άφησαν την ευκαιρία να πάει χαμένη και τράβηξαν μοναδικές φωτογραφίες.
Το σύστημα του Juno που τράβηξε τις φωτογραφίες δεν είναι το κύριο σύστημα κάμερας του διαστημικού σκάφους αλλά ο εξοπλισμός που χρησιμοποιείται συνήθως για την παρακολούθηση των αστεριών για σκοπούς πλοήγησης. Το δύσκολο με τη συγκεκριμένη κάμερα χαμηλής ανάλυσης και φωτός ήταν ότι έπρεπε να συντονιστεί με τέτοιο τρόπο ώστε να μπορεί να τραβήξει φωτογραφίες ενός πολύ φωτεινού αντικειμένου.
Η συγκεκριμένη κάμερα σχεδιάστηκε για να τραβά φωτογραφίες στο σύστημα του Δία, όπου τα φώτα είναι εκατό φορές πιο αμυδρά από αυτά που μπορούμε να δούμε στην ταινία.
Όταν το Juno φτάσει στον Δία, θα επιχειρήσει να εξηγήσει το ηλιακό σύστημα ερευνώντας την προέλευση και την εξέλιξη του μεγαλύτερου πλανητικού μέλους του. Τα όργανα του διαστημικού σκάφους θα μετρήσουν τη σύνθεση, τη θερμοκρασία, την κίνηση και άλλες ιδιότητες του πλανήτη, με την ελπίδα να προσφέρει σημαντικές πληροφορίες για τις χρωματιστές ζώνες που τον περιτυλίγουν αλλά και για την περίφημη Μεγάλη Κόκκινη Κηλίδα -την κολοσσιαία καταιγίδα που μαίνεται στον Δία εδώ και εκατοντάδες χρόνια.
Πηγή: ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ

Ίχνη αρχαίας «φιλόξενης» λίμνης εντόπισε το Curiosity στον Αρη

Η λίμνη που υπήρχε κάποτε στον Κρατήρα Γκέιλ στον Αρη θα μπορούσε να φιλοξενεί μικρόβια όπως αυτά που ζουν σήμερα στα βάθη της Γης σύμφωνα με την τελευταία ανάλυση των στοιχείων που έχει συλλέξει το Curiosity. Παράλληλα ο ρομποτικός εξερευνητής προέβη σε ένα ιστορικό κατόρθωμα -πραγματοποίησε την πρώτη επιτόπια ραδιοχρονολόγηση πετρωμάτων σε άλλον πλανήτη.

Τα αποτελέσματα της χρονολόγησης δείχνουν ότι τα πετρώματα στο συγκεκριμένο σημείο είναι ηλικίας 4,2 δισεκατομμυρίων ετών με περιθώριο σφάλματος 300.000 χρόνια – όσο δηλαδή υπολογίζεται ότι είναι και η ηλικία του Αρη. Σύμφωνα ωστόσο με τις αναλύσεις βρίσκονται εκτεθειμένα στην κοσμική ακτινοβολία μόλις εδώ και 80 εκατομμύρια χρόνια, γεγονός το οποίο σημαίνει ότι βγήκαν από το εσωτερικό του πλανήτη στην επιφάνειά του περίπου εκείνη την περίοδο.
Τα αποτελέσματα των αναλύσεων από τα δεδομένα του Curiosity παρουσιάστηκαν στο ετήσιο συνέδριο της Αμερικής Γεωφυσικής Ενωσης (AGU) στο Σαν Φρανσίσκο. Πρόκειται για μια «συγκεντρωτική» εκτίμηση όλων των δεδομένων – φωτογραφιών, χημικών αναλύσεων κ.α. – του εξερευνητή της NASA, η οποία αποτελεί επίσης το αντικείμενο έξι άρθρων που θα δημοσιευθούν ταυτόχρονα online στην επιθεώρηση «Science». Όπως ανέφεραν οι επιστήμονες κάποια βασικά ευρήματα έχουν ήδη δοθεί στη δημοσιότητα, οι νέες μελέτες όμως συμπληρώνουν την εικόνα με νέα στοιχεία.

Περιβάλλον φιλόξενο για μικρόβια

Οι πέτρες που ανέλυσε το Curiosity από μια κοιλότητα που βρίσκεται στον πυθμένα του Κρατήρα Γκέιλ κοντά στο σημείο της προσεδάφισής του, αν και τώρα είναι απολύτως «στεγνές», κάποτε φαίνεται ότι ανήκαν σε υδρόβιο περιβάλλον. Τα ιζήματά τους, όπως εξήγησαν οι ερευνητές, μαρτυρούν ότι βρίσκονταν μέσα σε νερό το οποίο κυλούσε σε ρυάκια και διοχετευόταν σε μια λίμνη. Η λίμνη αυτή μάλιστα, όπως δείχνουν όλα τα στοιχεία, θα μπορούσε να φιλοξενεί τη ζωή.

Συγκεκριμένα οι συνθήκες που επικρατούσαν εκεί θα μπορούσαν να συντηρήσουν χημειολιθοαυτότροφα, μικρόβια τα οποία ζουν στη Γη, στο εσωτερικό των σπηλαίων και στον βυθό των ωκεανών. Οι οργανισμοί αυτοί δεν χρειάζονται φως για να επιβιώσουν – αντλούν ενέργεια διασπώντας πετρώματα και μεταλλικά στοιχεία.

Οι ειδικοί θεωρούν ότι το νερό που υπήρχε στο συγκεκριμένο σημείο του Αρη ήταν άφθονο, υπήρχε για μεγάλο διάστημα και είχε ουδέτερο pH – αυτά υποδηλώνει, όπως αναφέρουν, η παρουσία αργιλικών μεταλλικών στοιχείων τα οποία σχηματίζονται σε συγκεκριμένες συνθήκες.

«Νομίζω ότι το σημαντικό εδώ είναι ότι βρήκαμε πολύ ισχυρές ενδείξεις ότι αυτά τα αργιλικά μεταλλικά στοιχεία σχηματίστηκαν επί τόπου» τόνισε ο Τζον Γκρότζινγκερ, καθηγητής στο Ινστιτούτο Τεχνολογίας της Καλιφόρνιας και επικεφαλής επιστήμονας του προγράμματος, μιλώντας στο BBC. «Είναι αντιπροσωπευτικά του υδάτινου περιβάλλοντος που υποδηλώνει η όψη των πετρωμάτων και αυτό το περιβάλλον θα πρέπει να ήταν κατοικήσιμο».

Ονειρεμένη ραδιοχρονολόγηση

Η ραδιοχρονολόγηση στην οποία προέβη ο ρομποτικός εξερευνητής του Κόκκινου Πλανήτη έχει επίσης προκαλέσει ενθουσιασμό στους επιστήμονες. «Ηταν για εμάς ένα όνειρο να κάνουμε ραδιοχρονολόγηση στον Αρη» δήλωσε ο Κεν Φάρλεϊ, επιστήμονας της αποστολής του Curiosity. «Πριν από αυτές τις αναλύσεις ο μόνος τρόπος για να προσδιορίσει κάποιος τον χρόνο ήταν να μετράει τους κρατήρες πρόσκρουσης χρησιμοποιώντας ένα μοντέλο που έχει εξαχθεί από τη Σελήνη όταν χρονολογήθηκαν τα πετρώματά της. Το μοντέλο προσαρμόζεται στη συνέχεια στην κλίμακα του Αρη, έχει όμως μεγάλο βαθμό αβεβαιότητας».

Όπως υπογραμμίζουν ωστόσο οι ερευνητές, η χρονολόγηση αυτή πρέπει να ερμηνευθεί με προσοχή. Αυτό γιατί αναφέρεται στην ηλικία των μεταλλικών στοιχείων που εισέρευσαν στη λίμνη και όχι στη χρονική στιγμή της εναπόθεσής τους στα πετρώματα – αυτή πρέπει, όπως εκτιμάται, να συντελέστηκε αρκετές εκατοντάδες εκατομμύρια χρόνια αργότερα.

Εφαρμόζοντας μια άλλη τεχνική οι επιστήμονες μπόρεσαν επίσης να υπολογίσουν πότε η διάβρωση έφερε τις πέτρες αυτές στην επιφάνεια του πλανήτη όπου τις βλέπουμε σήμερα: την τοποθετούν πριν από 78 εκατομμύρια, με περιθώριο σφάλματος 30 εκατομμύρια χρόνια – δηλαδή πολύ πρόσφατα για τα κοσμολογικά δεδομένα.

«Είναι πάρα πολύ νεαρά» σχολίασε ο καθηγητής Γκρότζινγερ στο «New Scientist». «Οι περισσότεροι θα περίμεναν ότι ένας δεδομένος βράχος στην επιφάνεια του Αρη θα ήταν εκεί για εκατοντάδες εκατομμύρια χρόνια, αν όχι δισεκατομμύρια χρόνια. Ηταν λοιπόν σοκ για μας».
Πηγή: in.gr

Η Γη παίζει κρυφτό στον Άρχοντα των Δαχτυλιδιών

Μια σπάνια φωτογραφία της Γης όπως φαίνεται από το εξωτερικό ηλιακό μας σύστημα έδωσε στη δημοσιότητα η NASA. Το «πορτραίτο», το οποίο απεικονίζει με εντυπωσιακό τρόπο τον Κρόνο και τα δαχτυλίδια του και, πίσω από αυτά τη Γη και τη Σελήνη, τραβήχτηκε από το διαστημικό σκάφος Cassini, τον περασμένο Ιούλιο. Δεν είναι το πρώτο «ενσταντανέ» του πλανήτη μας από τον διαστημικό εξερευνητή, είναι όμως ίσως το πιο εντυπωσιακό και έρχεται να σταθεί επάξια δίπλα σε μια άλλη διάσημη εικόνα, εκείνη της «Αχνής γαλάζιας κουκκίδας» που είχε αποτυπώσει το Voyager στη δεκαετία του 1990.
Τα «μακρινά πλάνα» της Γης από το Διάστημα δεν είναι πολλά. Αιτία για αυτό είναι το γεγονός ότι ο πλανήτης μας βρίσκεται πολύ κοντά στον Ηλιο με αποτέλεσμα να «σβήνει» στις φωτογραφίες που λαμβάνονται από πολύ μεγάλες αποστάσεις. Το περασμένο καλοκαίρι όμως, στις 19 Ιουλίου, το Cassini βρέθηκε σε πλεονεκτική θέση καθώς ο Κρόνος είχε «κρύψει» τον Ηλιο επιτρέποντάς του να συλλάβει με τον φακό του όχι μόνο τη Γη αλλά και τη Σελήνη, σε μια εξαιρετικά σπάνια στιγμή. Την ημέρα εκείνη μάλιστα η Αμερικανική Διαστημική Υπηρεσία, η οποία είχε προγραμματίσει τη «φωτογράφιση», είχε διοργανώσει μια καμπάνια με τίτλο «The Day the Earth Smiled» («Η μέρα που η Γη χαμογέλασε») ζητώντας από τους γήινους να χαιρετήσουν το Cassini χαμογελώντας και στέλνοντας φωτογραφίες τους.

Στη νέα εικόνα που τράβηξε το διαστημικό σκάφος της NASA από απόσταση σχεδόν 1,5 δισ. χλμ. από εμάς η Γη φαίνεται σαν μια γαλάζια κουκκίδα ενώ δίπλα της διακρίνεται μια πιο μικρή λευκή κουκκίδα – η Σελήνη. Είναι η πρώτη φορά που η κάμερα υψηλότερης ανάλυσης του Cassini συλλαμβάνει ταυτόχρονα τον πλανήτη μας και τον δορυφόρο του ως δυο καθαρά διακριτά μεταξύ τους αντικείμενα. Γύρω και ανάμεσα στα δαχτυλίδια του Κρόνου διακρίνονται επίσης οι δορυφόροι του Εγκέλαδος, Τηθύς και Μίμας καθώς και ο Αρης και η Αφροδίτη.

«Δεν μπορούμε να δούμε ηπείρους ή ανθρώπους σε αυτό το πορτραίτο της Γης αλλά η αχνή γαλάζια κουκκίδα αποτελεί μια περιεκτική σύνοψη του ποιοι ήμαστε στις 19 Ιουλίου» δήλωσε η Λίνα Σπίλκερ, επιστήμονας της αποστολής Cassini από το Εργαστήριο Αεριώθησης στην Πασαντίνα της Καλιφόρνιας, σε σχετικό δελτίο Τύπου. «Η εικόνα του Cassini μας θυμίζει πόσο μικροσκοπικός είναι ο πλανήτης μας μέσα στην απεραντοσύνη του Διαστήματος και επίσης μαρτυρεί την ευφυΐα των πολιτών αυτού του μικροσκοπικού πλανήτη που έστειλαν ένα ρομποτικό διαστημόπλοιο τόσο μακριά για να μελετήσει τον Κρόνο και να πάρει από εκεί μια φωτογραφία της Γης».
«Κοιτάξτε προσεκτικά, κάτω από τα δαχτυλίδια και προς τα δεξιά του Κρόνου, φαινομενικά χαμένη μέσα στη λάμψη του τοπίου, βρίσκεται μια μικροσκοπική κουκκιδίτσα, από γαλάζιο φως που αρμενίζει μέσα σε μια θάλασσα από άστρα» έγραψε από την πλευρά της στο BBC η Κάρολιν Πόρκο, επικεφαλής της ομάδας απεικόνισης της αποστολής Cassini η οποία συνέθεσε το νέο πορτραίτο της Γης από τα δεδομένα του διαστημικού σκάφους. «Αυτό είναι το σπίτι μας, με όλους εμάς επάνω του, μέχρι τον τελευταίο – εσάς, εμένα, τα παιδιά της γειτονιάς, ακόμη και αυτούς που μένουν από την άλλη πλευρά της Γης. Ολοι μας κατοικούμε σε αυτήν την όμορφη γαλάζια κουκκίδα» προσθέτει η δρ Πόρκο, η οποία είχε επίσης συμμετάσχει στην επεξεργασία της φωτογραφίας της Γης που είχε τραβήξει το Voyager.
Πηγή: in.gr / NASA

Υδάτινη έκπληξη περίμενε το Curiosity στον Άρη

Το Curiosity στην περιοχή «Rocknest»

Στο έδαφος του Αρη εντοπίζονται ανεπάντεχα μεγάλες ποσότητες νερού, σύμφωνα με ανάλυση που διεξήχθη στα «σπλάχνα» του ρομποτικού εξερευνητή Curiosity της ΝASA.
Oταν το Curiosity θέρμανε ένα μικρό δείγμα χώματος από την επιφάνεια του Κόκκινου Πλανήτη, τότε, όπως προέκυψε, ο ατμός που ανιχνεύθηκε σε μεγαλύτερη αφθονία ήταν υδρατμός (δηλαδή νερό). Αυτό δείχνει μελέτη που δημοσιεύεται στην επιθεώρηση «Science» - συνολικά στο τελευταίο τεύχος της επιθεώρησης παρουσιάζονται πέντε ερευνητικές εργασίες που αφορούν τα ευρήματα του Curiosity στον Αρη.

Καλά (υδάτινα) νέα για τους αστροναύτες
Η Λόρι Λέσιν και οι συνεργάτες της από το Πολυτεχνείο Renssealer στη Νέα Υόρκη που ασχολούνται με την ανάλυση των ευρημάτων του Curiosity, αναφέρουν στη μελέτη τους πως το 2% επί του συνολικού βάρους της κόκκινης χωμάτινης επιφάνειας του Αρη αποτελείται από νερό. Ένα τέτοιο νέο είναι πολύ καλό για τους αστροναύτες που πιθανώς θα βρεθούν κάποια ημέρα στον Κόκκινο Πλανήτη.
«Αν κάποιος λάβει ένα δείγμα μόλις 0,02 m3 αυτής της κόκκινης σκόνης και τη θερμάνει – όχι σε πολύ υψηλές θερμοκρασίες – τότε θα εξαγάγει ποσότητα νερού που χωρά σε δυο μπουκαλάκια» εξήγησε η δρ Λέσιν και προσέθεσε ότι «το πιο ενδιαφέρον εύρημα είναι πως το πλούσιο σε νερό χώμα βρίσκεται οπουδήποτε στον Αρη. Αυτό είναι πολύ καλό νέο για οποιονδήποτε εξερευνητή (όχι ρομπότ αλλά άνθρωπο) βρεθεί στον Κόκκινο Πλανήτη, αφού θα μπορεί να εξαγάγει νερό σχεδόν από οποιαδήποτε περιοχή του».

Οι αποκαλύψεις σχετικά με το πλούσιο υδάτινο παρόν (και όχι μόνο παρελθόν) του Αρη αποτελούν μόνο ένα μέρος των στοιχείων που έρχονται στο φως από την επιθεώρηση «Science» σχετικά με τον Κόκκινο Πλανήτη, μέσα από τα «μάτια» του Curiosity.

Πέντε εργασίες με τα «μάτια» του Curiosity
Ορισμένα από αυτά τα στοιχεία έχουν ήδη παρουσιαστεί σε επιστημονικές συναντήσεις αλλά και σε συνεντεύξεις Τύπου της NASA, ωστόσο τώρα η επίσημη δημοσίευσή τους προσφέρει σημαντικές ευκαιρίες για περαιτέρω ανάλυση και αξιολόγηση από την επιστημονική κοινότητα.

Η δημοσίευση της δρος Λέσιν και των συνεργατών της αφορά την ανάλυση ενός δείγματος που ελήφθη στο «Rocknest», μια περιοχή όπου σχηματίζονται λόφοι άμμου μόνο λίγες εκατοντάδες μέτρα μακριά από το σημείο όπου το Curiosity προσεδαφίστηκε στον Κρατήρα Γκέιλ τον Αύγουστο του 2012.

«Μαγείρεμα» στα… σπλάχνα του ρομποτικού εξερευνητή

Ο ρομποτικός βραχίονας του οχήματος έλαβε από το σημείο ένα μικρό δείγμα άμμου, το οποίο και μετέφερε στο όργανο Sam το οποίο βρίσκεται στα «σπλάχνα» του. Το συγκεκριμένο εργαλείο έχει την ικανότητα να… μαγειρεύει τα δείγματα και να ανιχνεύει τα αέρια που εκλύονται από αυτά. Με τον τρόπο αυτόν εντοπίζονται τα διαφορετικά συστατικά του εδάφους.

Τα κακά νέα

Η ανάλυση του δείγματος έδειξε ύπαρξη σημαντικής ποσότητας διοξειδίου του άνθρακα. Αυτό μεταφράζεται σε ύπαρξη ανθρακικών μετάλλων που σχηματίζονται παρουσία νερού. Εδειξε επίσης παρουσία οξυγόνου και χλωρίου. «Εκτιμούμε ότι αυτά αποτελούν υποπροϊόντα της διάσπασης ενός μετάλλου που ονομάζεται υπερχλωρικό άλας και ανευρίσκεται σε ποσοστό της τάξεως του 0,5% στο έδαφος του Άρη» σημείωσε η δρ Λέσιν και συμπλήρωσε: «Αν το νερό αποτελεί το καλό νέο για τους αστροναύτες, τότε η ύπαρξη υπερχλωρικού άλατος αποτελεί το κακό νέο. Και αυτό διότι το συγκεκριμένο μέταλλο παρεμβαίνει στη λειτουργία του θυρεοειδούς αδένα, γεγονός που σημαίνει ότι θα υπήρχε πρόβλημα αν κάποιος άνθρωπος κατάπινε έστω και μικρή ποσότητα της λεπτής άμμου του Άρη. Πρέπει να μελετήσουμε αυτήν την παράμετρο περισσότερο τώρα για να σχεδιάσουμε καταλλήλως τις αποστολές του μέλλοντος».

Αλλα τρία άρθρα που παρουσιάζονται στο Science και αφορούν τα ευρήματα του Curiosity επικεντρώνονται στη σύσταση του εδάφους του Αρη. Εξαίρεση αποτελεί ένα άρθρο το οποίο περιγράφει τον εντοπισμό ενός βράχου με σχήμα πυραμίδας επάνω στον οποίο έπεσε τυχαία ο ρομποτικός εξερευνητής κατά την εξερεύνησή του. Ο βράχος αυτός έλαβε το όνομα Jake Matijevic, στη μνήμη ενός μηχανικού της NASA που απεβίωσε πρόσφατα.

«Γήινος» βράχος

Η ερευνητική ομάδα με επικεφαλής τον καθηγητή Εντ Στόπλερ από το Τεχνολογικό Ινστιτούτο της Καλιφόρνιας (Caltech) στην Πασαντίνα επιβεβαίωσε τώρα με τη μελέτη της ότι το είδος του συγκεκριμένου βράχου δεν έχει εντοπιστεί ποτέ ξανά στον Κόκκινο Πλανήτη. Το πέτρωμα αυτό μοιάζει περισσότερο με τους μουγεαρίτες (ηφαιστειακά πετρώματα με χαρακτηριστικά βασάλτη), που εντοπίζονται σε νησιά και σε ηφαιστειογενείς ζώνες της Γης.
«Στη Γη έχουμε μια πολύ καλή ιδέα σχετικά με το πώς σχηματίζονται οι μουγεαρίτες» ανέφερε ο Μαρτιν Φισκ από το Πολιτειακό Πανεπιστήμιο του Ορεγκον που συμμετείχε στη μελέτη. «Η διαδικασία ξεκινά όταν μάγμα που βρίσκεται βαθιά μέσα στη Γη κρυσταλλοποιείται παρουσία 1%-2% νερού. Οι κρύσταλλοι αποχωρίζονται από το μάγμα και ό,τι δεν κρυσταλλοποιείται είναι το μάγμα του μουγεαρίτη το οποίο τελικώς μπορεί να φθάσει ως την επιφάνεια μέσω ηφαιστειακής έκρηξης».

Ο πρώτος μουγεαρίτης εντοπίστηκε στη Γη από τον βρετανό γεωλόγο Αλφρεντ Χαρκερ στο Νησί Skye, λίγο έξω από την ηπειρωτική Σκωτία. Το όνομα αναφέρεται στην ομώνυμη περιοχή του νησιού (Mugeary) στην οποία βρέθηκε το πέτρωμα.

Αυτή τη στιγμή το Curiosity, το οποίο έχει ήδη παράσχει τόσα πολύτιμα στοιχεία στους επιστήμονες, εργάζεται σκληρά στον Κρατήρα Γκέιλ. Από τις αρχές Ιουλίου προχωρά κατά δεκάδες μέτρα ημερησίως προσπαθώντας να φθάσει στους πρόποδες του Sharp, μεγάλου αρειανού βουνού.
Πηγή: in.gr

Στην άβυσσο του διαστρικού χώρου το Voyager 1, επιβεβαιώνει η NASA

Καλλιτεχνική απεικόνιση του Voyager 1 στο διάστημα.

Μετά από μία μακρά περίοδο διαφωνιών, οι υπεύθυνοι του προγράμματος Voyager της NASA συμφωνούν πλέον ότι το Voyager 1, το οποίο ταξιδεύει στο Διάστημα εδώ και 35 χρόνια, βγήκε από το Ηλιακό μας Σύστημα και ταξιδεύει πλέον στην αινιγματική άβυσσο του διαστρικού χώρου.Το ερευνητικό σκάφος βαθέος Διαστήματος Voyager 1 ξεκίνησε το μακρύ ταξίδι του από τη Γη στις 5 Σεπτεμβρίου του 1977 και το ακολούθησε ένα μήνα αργότερα το αδελφό σκάφος Voyager 2.
Σε όλα αυτά τα χρόνια έχει ακολουθήσει ακλόνητο την πορεία του διασχίζοντας το ηλιακό μας σύστημα και προχωρώντας σε απόσταση 18,2 δισ. χλμ πέρα από τον Ήλιο, τη μεγαλύτερη που έχει διανύσει ποτέ αντικείμενο που έχει κατασκευαστεί από τον άνθρωπο.
Το Voyager 2, το οποίο ακολούθησε πιο «λοξή» πορεία, βρίσκεται 3,22 δισ. χλμ πίσω του. Και τα δυο σκάφη εξακολουθούν να στέλνουν τα σήματά τους στη Γη, γεγονός το οποίο τα καθιστά τα πιο μακρινά λειτουργικά διαστημόπλοια στην ανθρώπινη ιστορία.
Στις 16 Ιουνίου αστροφυσικοί της ομάδας του Voyager 1 είχαν ανακοινώσει ότι τα δεδομένα που λάμβαναν από το διαστημόπλοιο έδειχναν ότι θα έπρεπε να είχε περάσει την ηλιόπαυση, τη ζώνη που αποτελεί το «όριο» του ηλιακού μας συστήματος.
Σύμφωνα με την ανάλυση των δεδομένων που έχουν σταλεί στη Γη και δημοσιεύονται στην επιστημονική επιθεώρηση Science, το διαστημόπλοιο της NASA βγήκε από την ηλιόπαυση κατά πάσα πιθανότητα στις 25 Αυγούστου 2012.Για την επιβεβαίωση ότι το Voyager 1 εγκατέλειψε το ηλιακό μας σύστημα, οι επιστήμονες ανέμεναν τρία φαινόμενα: (α) αύξηση της κοσμικής ακτινοβολίας υψηλής ενέργειας η οποία έρχεται έξω από το ηλιακό μας σύστημα, (β) μείωση των ιονισμένων σωματιδίων που έρχονται από τον Ήλιο και (γ) αλλαγή της κατεύθυνσης του μαγνητικού πεδίου.
Στα τέλη Αυγούστου οι αναλύσεις των δεδομένων έδειξαν πέραν πάσης αμφιβολίας ότι οι δυο πρώτες προϋποθέσεις είχαν πληρωθεί: η κοσμική ακτινοβολία είχε αυξηθεί σημαντικά ενώ τα ιονισμένα σωματίδια είχαν μειωθεί επίσης σημαντικά.
 Η αλλαγή της κατεύθυνσης του μαγνητικού πεδίου, όμως, δεν έχει παρατηρηθεί (ακόμη και σήμερα) γεγονός που υπήρξε η αιτία της διστακτικότητας των αστροφυσικών. Αυτό που άλλαξε τα δεδομένα ήταν μία νέα δέσμη μετρήσεων πυκνότητας ηλεκτρονίων που έπεισε τους επιστήμονες ότι, πράγματι, το Voyager βγήκε από την ηλιόπαυση. «Αλλωστε πάντοτε οι μετρήσεις μαγνητικών πεδίων υπήρξαν μέσο για την παρατήρηση πυκνότητας ηλεκτρονίων», παρατήρησε ο επικεφαλής της επιστημονικής ομάδας του προγράμματος, Εντ Στόοουν.
Εκτός των επιστημονικών οργάνων και των καμερών, τα δύο Voyager μεταφέρουν από ένα χρυσό δίσκο επικαλυμμένο με χαλκό που περιέχει 115 φωτογραφίες και διάφορους φυσικούς ήχους καθώς και μηνύματα σε 55 γλώσσες. Εδώ και 35 χρόνια μεταφέρουν τα μηνύματα του τότε προέδρου των ΗΠΑ Τζίμι Κάρτερ και του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ Κουρτ Βαλντχάιμ. Σύμφωνα με τους επιστήμονες, τα δύο διαστημόπλοια θα βρεθούν κοντά σε άλλα άστρα σε περίπου δύο έτη φωτός, αφού διανύσουν δηλαδή περίπου 19 τρισεκατομμύρια χιλιόμετρα.

Εν μέσω των πανηγυρισμών για το πρώτο αντικείμενο που εξερευνά το διάστημα μακριά από τη γειτονιά του Ήλιου, η NASA έδωσε στη δημοσιότητα μια ιστορική ηχογράφηση.

Οι απόκοσμοι ήχοι, οι οποίοι επέτρεψαν στους ερευνητές να βεβαιωθούν ότι το σκάφος έχει εξέλθει από το Ηλιακό Σύστημα εδώ και ένα χρόνο, παράγονται από δονήσεις του πυκνού πλάσματος, ή ιονισμένου αερίου, το οποίο πλημμυρίζει το χώρο ανάμεσα στα άστρα.
Οι δονήσεις αυτές έχουν συχνότητες εντός της ανθρώπινης ακοής και αναπαράγονται στο παραπάνω βίντεο στην πραγματική τους ταχύτητα.

«Όταν ακούσετε αυτή την ηχογράφηση, έχετε στο μυαλό σας ότι πρόκειται για ιστορικό γεγονός. Είναι η πρώτη φορά που καταγράφουμε τους ήχους του διαστρικού χώρου» σχολίασε ενθουσιασμένος ο Ντον Γκάρνετ, υπεύθυνος του οργάνου που καταγράφει τα κύματα πλάσματος.
Ο αισθητήρας πλάσματος του Voyager 1 έπαψε να λειτουργεί το 1980, οπότε οι ερευνητές χρειάστηκαν εφευρετικότητα, αλλά και λίγη τύχη, για να καταγράψουν τις μεταβολές του πλάσματος καθώς το σκάφος εξερχόταν από την ηλιόσφαιρα -μια «φυσαλίδα» φορτισμένων σωματιδίων που πηγάζουν από τον Ήλιο και τελικά συγκρούονται με τα εισερχόμενα διαστρικά σωματίδια.
Αυτό που επέτρεψε στους ερευνητές να μετρήσουν την πυκνότητα του πλάσματος ήταν μια ηλιακή έκρηξη που ξέσπασε το Μάρτιο του 2012 και έφτασε στο Voyager 1 περίπου 13 μήνες αργότερα. Η ηλιακή καταιγίδα έκανε το πλάσμα γύρω από το σκάφος να δονείται, και οι δονήσεις αυτές έδειξαν ότι το Voyager κολυμπούσε σε ένα σύννεφο πλάσματος 40 φορές πιο πυκνό από ό,τι στα εξωτερικά στρώματα της ηλιόσφαιρας.
Η αύξηση αυτή ταίριαζε απόλυτα με τις προβλέψεις των επιστημόνων για την υψηλή πυκνότητα πλάσματος στο διαστρικό χώρο. «Τώρα που έχουμε νέα, βασικά δεδομένα, μπορούμε να πούμε ότι αυτό είναι το ιστορικό άλμα της ανθρωπότητας στο διαστρικό χώρο» δήλωσε ο Εντ Στόουν, μέλος της αποστολής στο Τεχνολογικό Ινστιτούτο της Καλιφόρνια.

Πηγή: in.gr

Έλληνας επιστήμονας εντόπισε διαστημικό άνεμο που κινείται γύρω από τη Γη

Ένας διακεκριμένος Έλληνας επιστήμονας της διασποράς, ο φυσικός Γιάννης Δάνδουρας του Ινστιτούτου Ερευνών στην Αστροφυσική και την Πλανητολογία, στην Τουλούζη της Γαλλίας, επιβεβαίωσε για πρώτη φορά πειραματικά την ύπαρξη ενός διαστημικού «ανέμου» από ηλεκτρικά φορτισμένα σωματίδια στην μαγνητόσφαιρα γύρω από τη Γη, κάτι που ως τώρα ήταν απλώς μια θεωρητική υπόθεση.

Η ανακάλυψη, που έγινε χάρη στην ανάλυση δεδομένων των τεσσάρων συνεργαζόμενων δορυφόρων της αποστολής "Cluster" του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA), παρουσιάστηκε στο περιοδικό γεωφυσικής "Annales Geophysicae" της Ευρωπαϊκής Ένωσης Γεωεπιστημών (EGU). Πρόκειται για τον λεγόμενο «πλασμασφαιρικό άνεμο», ο οποίος ονομάζεται έτσι επειδή αφαιρεί συνεχώς υλικό από τη σφαίρα πλάσματος, μια περιοχή σχήματος ντόνατ που βρίσκεται πάνω από την ατμόσφαιρα του πλανήτη μας.

Η σφαίρα πλάσματος είναι μια περιοχή με ηλεκτρικά φορτισμένα σωματίδια, που καταλαμβάνει το εσωτερικό τμήμα της γήινης μαγνητόσφαιρας, η οποία δημιουργείται από το μαγνητικό πεδίο της Γης. Αποτελείται από πυκνό χαμηλής ενέργειας (ψυχρό) πλάσμα, βρίσκεται ακριβώς πάνω από την ιονόσφαιρα σε ύψος περίπου 90 χλμ και ανακαλύφθηκε το 1963 από τον Ντον Κάρπεντερ.

«Μετά από μακρόχρονη ανάλυση των δεδομένων, βρήκαμε ένα αργό αλλά σταθερό άνεμο, που απελευθερώνει περίπου ένα κιλό πλάσματος κάθε δευτερόλεπτο προς την εξωτερική μαγνητόσφαιρα, δηλαδή σχεδόν 90 τόνους κάθε μέρα. Ήταν σίγουρα μια από τις πιο όμορφες εκπλήξεις που είχα ποτέ», δήλωσε ο Δάνδουρας.

Αυτό που ο Δάνδουρας έκανε ήταν να αναλύσει τις ιδιότητες των φορτισμένων σωματιδίων της σφαίρας πλάσματος, χρησιμποιώντας τα στοιχεία της αποστολής "Cluster", στην οποία ο ίδιος είχε αναμιχθεί εξαρχής ως ερευνητής. Ο έλληνας επιστήμων ανέπτυξε μια τεχνική φλιτραρίσματος που εξαφάνισε τις διάφορες πηγές «θορύβου» και έτσι κατάφερε να μελετήσει τις κινήσεις του πλάσματος (δηλαδή τον «άνεμο»), είτε με κατεύθυνση προς τη Γη, είτε προς το διάστημα.

Η ανάλυση επιβεβαίωσε την ύπαρξη ενός σταθερού «ανέμου», που είχε προταθεί θεωρητικά το 1992 και ο οποίος μεταφέρει συνεχώς υλικό ενός κιλού κάθε δευτερόλεπτο εκτός της σφαίρας πλάσματος, με ταχύτητα πάνω από 5.000 χιλιόμετρα την ώρα. Η κίνηση αυτή του πλάσματος είναι συνεχής, ακόμα κι όταν το γήινο μαγνητικό πεδίο δεν διαταράσσεται από φορτισμένα σωματίδια με προέλευση τον Ήλιο.

Ο εν λόγω «άνεμος» από την εσωτερική μαγνητόσφαιρα (τη σφαίρα πλάσματος) συνεισφέρει στη διαρκή απώλεια υλικού από το ανώτερο στρώμα της ατμόσφαιρας της Γης και, ταυτόχρονα, αποτελεί πηγή τροφοδοσίας με πλάσμα της εξωτερικής μαγνητόσφαιρας που βρίσκεται πάνω από την εσωτερική. Σύμφωνα με τον Δάνδουρα, η σφαίρα πλάσματος, που αποτελεί το σημαντικότερο απόθεμα πλάσματος στην μαγνητόσφαιρα, παίζει ζωτικό ρόλο στη δυναμική των ζωνών ακτινοβολίας γύρω από τον πλανήτη μας, επηρεάζοντας τα ηλεκτρονικά συστήματα των δορυφόρων και προκαλώντας καθυστερήσεις στην μετάδοση των σημάτων GPS.

Παρόμοιοι άνεμοι πλάσματος εκτιμάται ότι υπάρχουν γύρω και από άλλους πλανήτες, επιδρώντας στην ποσότητα υλικών που διαφεύγουν από την ατμόσφαιρά τους στο διάστημα.

Ο Γιάννης Δάνδουρας σπούδασε Φυσική στο πανεπιστήμιο Αθηνών και πήρε το διδακτορικό του στη Διαστημική Φυσική από το πανεπιστήμιο της Τουλούζης, ειδικευόμενος έκτοτε στη μαγνητόσφαιρα της Γης και άλλων πλανητών. Σήμερα εργάζεται στο Ινστιτούτο Ερευνών στην Αστροφυσική και την Πλανητολογία (IRAP), ένα ερευνητικό κέντρο που από κοινού έχουν δημιουργήσει το Εθνικό Κέντρο Επιστημονικών Ερευνών της Γαλλίας (CNRS) και το πανεπιστήμιο Πολ Σαμπατιέ της Τουλούζης, Ο Δάνδουρας είναι διευθυντής Ερευνας στο CNRS, επιστημονικός συνεργάτης σε αποστολές της NASA και της ESA, ενώ είναι επίσης αντιπρόεδρος του Τμήματος Επιστημών των Πλανητών και του Ηλιακού Συστήματος της Ευρωπαϊκής Ενωσης Γεωεπιστημών (EGU).

Πηγή: ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Η κοσμική ακτινοβολία «απομακρύνει» τον Αρη

Προβληματισμό προκαλούν στην επιστημονική κοινότητα οι μετρήσεις του Curiosity για την έκθεση του ανθρώπου στην άκρως βλαβερή κοσμική ακτινοβολία. Ο ρομποτικός εξερευνητής του Αρη συνέλεξε τα σχετικά στοιχεία όσο διαρκούσε το ταξίδι του στον Κόκκινο Πλανήτη αλλά και όσο βρίσκεται εκεί. Σύμφωνα με αυτά η έκθεση στην κοσμική ακτινοβολία για τους αστροναύτες που θα ταξιδέψουν στον Αρη είναι πολύ μεγαλύτερη από όσο πιστεύαμε μέχρι σήμερα και πιθανότατα απαγορευτική αν δεν αναπτυχθούν νέα συστήματα προστασίας.

Η έρευνα
Ανάμεσα στα όργανα που βρίσκονται στο Curiosity είναι και ένας ανιχνευτής σωματιδίων υψηλής ενέργειας, των «υλικών» δηλαδή της κοσμικής ακτινοβολίας η οποία έχει διαπιστωθεί ότι είναι ιδιαίτερα επιβλαβής για τον ανθρώπινο οργανισμό. Στο πολύμηνο ταξίδι μέχρι να φθάσει στον Αρη το Curiosity «βομβαρδίστηκε» όπως ήταν αναμενόμενο από κοσμική ακτινοβολία. Ο ανιχνευτής έκανε τις καταγραφές του κατά τη διάρκεια του ταξιδιού και συνεχίζει να τις κάνει όσο το Curiosity βρίσκεται στην επιφάνεια του Αρη.

Τα ευρήματα
Ερευνητές του Νοτιοδυτικού Ινστιτούτου Ερευνών του Κολοράντο μελέτησαν τα στοιχεία που έστειλε ο ανιχνευτής. Κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η έκθεση στην ακτινοβολία του πληρώματος ενός σκάφους που θα ταξιδέψει στον Αρη είναι πολύ μεγαλύτερη από όσο πιστεύαμε μέχρι σήμερα. Σύμφωνα με τη μελέτη η έκθεση στην κοσμική ακτινοβολία για έναν αστροναύτη όσο βρίσκεται εντός του σκάφους είναι ανάλογη με την ακτινοβολία που θα δεχόταν αν έκανε 50 ολόσωμες αξονικές τομογραφίες τύπου CT scan.
Οι ειδικοί αναφέρουν ότι αυτή η έκθεση αυξάνει τις πιθανότητες εμφάνισης καρκίνου κατά περίπου 3% ποσοστό που θεωρείται εξαιρετικά υψηλό. Με δεδομένο ότι η μελέτη αφορά μόνο την έκθεση στην ακτινοβολία που θα έχουν οι αστροναύτες κατά τη διάρκεια του ταξιδιού και δεν λαμβάνει υπόψη την επιπλέον έκθεση που θα έχουν κατά την παραμονή τους στην επιφάνεια του Αρη το εγχείρημα μιας επανδρωμένης αποστολής στον Κόκκινο Πλανήτη μοιάζει απαγορευτικό με την υπάρχουσα τεχνολογία. Η μελέτη δημοσιεύεται στην επιθεώρηση «Science»

Οι λύσεις
Τα ευρήματα υποχρεώνουν τις διαστημικές υπηρεσίες που θέλουν να στείλουν ανθρώπους στον Αρη να ξεκινήσουν προσπάθεια για ανάπτυξη νέων τεχνολογιών και συστημάτων προστασίας. Οι μηχανικοί θα πρέπει να κατασκευάσουν νέες πολύ ισχυρές ασπίδες που θα εμποδίζουν ή θα περιορίζουν στο ελάχιστο την είσοδο της ακτινοβολίας στο εσωτερικό του σκάφους. Μια δεύτερη λύση θα ήταν να βρεθεί τρόπος να συντομευθεί ο χρόνος του ταξιδιού. Με την υπάρχουσα τεχνολογία το ταξίδι στον Αρη διαρκεί περίπου δώδεκα μήνες (να πας και να έρθεις) συν τον χρόνο παραμονής εκεί.
Τα τελευταία χρόνια βρίσκονται σε εξέλιξη διάφορες ερευνητικές προσπάθειες για κατασκευή νέων ταχύτερων και πιο αποδοτικών μηχανών που θα μειώσουν σημαντικά τη διάρκεια ενός τέτοιου ταξιδιού. Ο συνδυασμός νέων ταχύτερων διαστημοπλοίων που θα διαθέτουν πολύ ισχυρές ασπίδες ίσως δώσουν λύση στο πρόβλημα. Μέχρι όμως να υπάρξουν αυτά τα σκάφη, μια επανδρωμένη αποστολή στον Αρη θα είναι άκρως επικίνδυνη για όσους συμμετάσχουν σε αυτή.
Πηγή: ΤΟ ΒΗΜΑ

Δύο κοσμοναύτες και ένας αστροναύτης στον σταθμό ISS ύστερα από πτήση εξπρές

Δύο Ρώσοι κοσμοναύτες και ένας Αμερικανός αστροναύτης έφτασαν σήμερα το πρωί στο Διεθνή Διαστημικό Σταθμό (ISS) αφού πραγματοποίησαν μια πτήση "εξπρές" διάρκειας-ρεκόρ κάτω των έξι ωρών με ένα ρωσικό διαστημόπλοιο Σογιούζ.
Οι Ρώσοι Πάβελ Βινογκράντοφ και Αλεξάντρ Μισούρκιν και ο Αμερικανός Κρίστοφερ Κάσιντι απογειώθηκαν στις 22:43 (ώρα Ελλάδας) από το ρωσικό κοσμοδρόμιο του Μπαϊκονούρ, στις στέπες του Καζακστάν, και το σκάφος τους προσδέθηκε με επιτυχία στον ISS σήμερα το πρωί στις 04:28 (ώρα Ελλάδας), ανακοίνωσε η ρωσική διαστημική υπηρεσία Roskosmos.
Ύστερα απ' αυτή την πτήση διάρκειας ρεκόρ κάτω των έξι ωρών, σε σύγκριση με τις δύο ημέρες που χρειάζονταν ως τώρα, και δύο ώρες που είναι απαραίτητες για τις διαδικασίες πρόσδεσης, οι τρεις έγιναν θερμά δεκτοί από τους τρεις άλλους αστροναύτες και κοσμοναύτες που βρίσκονταν ήδη στον ISS, όπως έδειξαν εικόνες της ρωσικής τηλεόρασης.
Αυτό το τεράστιο κέρδος σε χρόνο κατέστη δυνατό χάρη σε τεχνολογικές βελτιώσεις οι οποίες επιτρέπουν στο διαστημόπλοιο Σογιούζ να πραγματοποιεί, πριν προσδεθεί στο σταθμό, μόνο 4 τροχιές γύρω από τη Γη, αντί των 34 που χρειάζονταν ως τώρα.
Αυτή η πτήση "εξπρές" αποφασίσθηκε αφού η Ρωσία εκτόξευσε με επιτυχία προς τον ISS τρία φορτηγά διαστημικά σκάφη Progress τον Αύγουστο, τον Οκτώβριο και το Φεβρουάριο με την ίδια επιταχυμένη διαδικασία.
Ο Ρώσος Βινογκράντοφ, ο οποίος έχει ήδη πραγματοποιήσει δύο αποστολές στο διάστημα, μία από τις οποίες στον παλιό ρωσικό διαστημικό σταθμό Mir, αναφέρθηκε πριν από την αναχώρησή στα πλεονεκτήματα μιας πτήσης τόσο μικρής διάρκειας.
Το πλήρωμα βρίσκεται έτσι σε καλύτερη φόρμα για τη διαδικασία της πρόσδεσης, δήλωσε.
Η μείωση του χρόνου μετάβασης επιτρέπει επίσης να μεταφέρονται βιολογικές ύλες για να πραγματοποιηθούν πειράματα μέσα στον ISS, κάτι που δεν ήταν δυνατό όταν η πτήση διαρκούσε δύο ημέρες.
"Με μια πτήση τόσο σύντομης διάρκειας, το πλήρωμα θα μπορούσε ακόμη και να μεταφέρει ένα παγωτό -- χωρίς να λιώσει", αστειεύτηκε ο Βινογκράντοφ.
Η Ρωσία θέλει τώρα να εφαρμόσει αυτή τη νέα διαδικασία σε όλες τις πτήσεις σκαφών προς τον ISS, όμως η αμερικανική διαστημική υπηρεσία NASA ανακοίνωσε πως θέλει λίγο χρόνο για να το σκεφτεί.
Η NASA εξέφρασε ανησυχίες για το γεγονός ότι οι αστροναύτες είναι υποχρεωμένοι να μένουν δεμένοι στο κάθισμά τους στη διάρκεια της πτήσης "εξπρές" και δεν μπορούν έτσι να ξεμουδιάσουν τα πόδια τους ή να μεταβούν στο κατοικήσιμο τμήμα του διαστημοπλοίου, όπως συνέβαινε πριν.
Η αμερικανική υπηρεσία υπογράμμισε επίσης την τεχνική δυσκολία της χάραξης του σχεδίου πτήσης για εκτόξευση και πρόσδεση την ίδια μέρα.
Πηγή: ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Ενδείξεις νερού στο μακρινό παρελθόν του Άρη εντόπισε το Curiosity

Το όχημα Curiosity της NASA, που βρίσκεται στον Άρη εδώ και περίπου επτά εβδομάδες, βρήκε κιόλας ενδείξεις ότι κάποτε έτρεχε νερό στον πλανήτη, γεγονός που επιβεβαιώνει προηγούμενες ανάλογες εκτιμήσεις.
Οι φωτογραφίες του Curiosity δείχνουν καθαρά κροκαλοπαγή πετρώματα που αποτελούνται από χαλίκια και άμμο.
Οι επιστήμονες της NASA εκτιμούν, από το μέγεθος και το στρογγυλεμένο σχήμα τους, ότι κάποτε μεταφέρθηκαν και διαβρώθηκαν από τρεχούμενο νερό. Έτσι, πιστεύουν ότι ο ρομποτικός εξερευνητής εντόπισε ένα δίκτυο από αρχαία ρυάκια. Ακόμη, προσθέτουν ότι τα πετρώματα εναποτέθηκαν πριν από αρκετά δισεκατομμύρια χρόνια.
Τα ρυάκια του νερού μπορεί να έμειναν στην επιφάνεια του Άρη για πολύ χρόνο. Σύμφωνα μάλιστα με τον ερευνητή Μπιλ Ντίτριχ του πανεπιστημίου της Καλιφόρνια - Μπέρκλεϊ, το νερό μπορεί να κυλούσε για χιλιάδες ή και εκατομμύρια χρόνια.
Ο εντοπισμός των αποξηραμένων πλέον ρυακιών δεν είναι κάτι νέο.
Οι δορυφόροι σε τροχιά γύρω από τον κόκκινο πλανήτη έχουν εδώ και καιρό τραβήξει φωτογραφίες από κανάλια στην επιφάνεια, που δημιουργήθηκαν από τη ροή κάποιου υγρού, πιθανότατα νερού όμως η ανακάλυψη του Curiosity στον κρατήρα Γκέιλ, όπου προσεδαφίστηκε, ενισχύει αυτή την πεποίθηση.
Οι ερευνητές μελετούν τώρα προσεκτικά τις εικόνες των χαλικιών μέσα στα πετρώματα (μεγέθους έως μια μπάλα του γκολφ) για να βάλουν συμπεράσματα, από τα μεγέθη και τα σχήματά τους, σχετικά με την ταχύτητα του τρεχούμενου νερού και την απόσταση που διάνυε.
Επίσης, προτίθενται να αναλύσουν χημικά αυτά τα πετρώματα για να βρουν ενδείξεις σχετικά με τη φύση του νερού (π.χ. την οξύτητά του), οπότε θα εξάγουν κάποια συμπεράσματα γενικότερα για το πώς ήταν τότε το ευρύτερο περιβάλλον του Άρη.
Το εξάτροχο όχημα κινείται προς το όρος Σαρπ στο κέντρο του κρατήρα, όπου αναμένεται να φθάσει προς το τέλος του 2012.
Καθ’ οδόν θα περάσει από την περιοχή Γκλενέλγκ, όπου πιστεύεται ότι υπάρχουν άλλα πετρώματα μεγάλου επιστημονικού ενδιαφέροντος.
Σήμερα ο Άρης είναι μια παγωμένη ξερή έρημος χωρίς καθόλου νερό και με κανένα ίχνος ζωής. Όμως κάποτε φαίνεται πως υπήρξε πιο ζεστός και υγρός, ενώ μερικοί αισιόδοξοι επιστήμονες δεν αποκλείουν ότι ακόμα και τώρα κάποιοι μικροοργανισμοί μπορεί να έχουν επιβιώσει στο υπέδαφός του.

Πηγή: in.gr

Ο Κόκκινος Πλανήτης μέσα από τα μάτια του «Curiosity»

Είναι αδιαμφισβήτητο πως ο Νιλ Αρμστρονγκ με τα ελάχιστα βήματα που έκανε επάνω στην επιφάνεια της Σελήνης πριν από 43 χρόνια ενέπνευσε εκατομμύρια ανθρώπους ανά την υφήλιο. Σήμερα, μόλις μερικές ημέρες μετά τον θάνατο του πρωτοπόρου του Διαστήματος και δεδομένου ότι οι επανδρωμένες διαστημικές αποστολές που προγραμματίζονται για τα επόμενα χρόνια δεν πρόκειται να ξεπεράσουν τα όρια του Διεθνούς Διαστημικού Σταθμού, άνθρωποι απλοί αλλά και ειδικοί στρέφουν το βλέμμα τους στις μηχανές και αναρωτιούνται: «Θα μπορούσε ένα υπερσύγχρονο και πανάκριβο ρομποτικό όχημα που οι κατασκευαστές και οι χειριστές του αποκαλούν «Curiosity» («Περιέργεια») να πάρει κατά κάποιο τρόπο τη θέση του αμερικανού αστροναύτη και να εμπνεύσει μια νέα γενιά ανθρώπων;». Παρότι η σημασία των λόγων του Αρμστρονγκ - «ένα μικρό βήμα για τον άνθρωπο, ένα γιγαντιαίο άλμα για την ανθρωπότητα» - δύσκολα θα ξεπεραστεί, το ενδιαφέρον που έδειξαν εκατομμύρια άνθρωποι από όλο τον κόσμο για τη διαδικασία προσεδάφισης του «Curiosity» στην επιφάνεια του Κόκκινου Πλανήτη - για τα περιβόητα «επτά λεπτά του τρόμου» ο λόγος - αποτελεί ένδειξη του μέλλοντος μας, στο οποίο τα μεγάλα βήματα για την ανθρωπότητα θα τα κάνουν πρώτα οι μηχανές.

Τη Δευτέρα 27 Αυγούστου 2012 η NASA έδωσε στη δημοσιότητα την πρώτη υψηλής ανάλυσης έγχρωμη φωτογραφία που τραβήχτηκε από τις κάμερες του Curiosity, στην οποία απεικονίζεται λεπτομερώς η πλαγιά του βουνού όπου οι επιστήμονες της Εθνικής Υπηρεσίας Αεροναυτικής και Διαστήματος των ΗΠΑ σχεδιάζουν να επικεντρώσουν τις έρευνές τους για την ανεύρεση των απαραίτητων χημικών συστατικών για την ύπαρξη ζωής. Στη φωτογραφία διακρίνονται οι διαβαθμίσεις του εδάφους κοντά στη βάση του ύψους 4 χιλιομέτρων βουνού που υψώνεται πάνω από τον κρατήρα Γκέιλ, το σημείο όπου το «Curiosity» προσγειώθηκε στις 6 Αυγούστου. Οι επιστήμονες υπολογίζουν πως θα χρειαστεί τουλάχιστον ένας χρόνος για να φτάσει το όχημα μέχρι τα σημεία που παρουσιάζουν ενδιαφέρον, στους πρόποδες του βουνού, περίπου 10 χιλιόμετρα μακριά από όπου βρίσκεται σήμερα. Τα στρώματα του εδάφους που διακρίνονται στην πρόσφατη φωτογραφία, είναι πολύ πιθανό να εμπεριέχουν αργίλιο καθώς και άλλα μεταλλεύματα που σχηματίζονται μονάχα όταν υπάρχει νερό, δήλωσαν οι επιστήμονες της NASA.

Οι προηγούμενες αποστολές στον Κόκκινο Πλανήτη βρήκαν ισχυρές ενδείξεις σχετικά με την ύπαρξη μεγάλων ποσοτήτων νερού, που ενδεχομένως στο παρελθόν να έρεαν στην επιφάνειά του. Στην πιο πρόσφατη φωτογραφία, τα διαφορετικά επίπεδα του εδάφους όπου οι επιστήμονες αναμένουν να εντοπίσουν ένυδρα μεταλλεύματα παρουσιάζουν απότομες κλίσεις, γεγονός που ενισχύει την άποψη ότι δραματικές αλλαγές έλαβαν χώρα στον κρατήρα Γκέιλ. «Πρόκειται για ένα θεαματικό χαρακτηριστικό το οποίο εντοπίστηκε πάρα πολύ νωρίς», δήλωσε ο Τζον Γκρότζινγκερ από το Τεχνολογικό Ινστιτούτο της Καλιφόρνιας. Στο εσωτερικό του κρατήρα Γκέιλ υπάρχει κωνοειδής σχηματισμός - το αποκαλούμενο όρος Σαρπ - ο οποίος εικάζεται πως αποτελεί κατάλοιπο του ιζήματος που στο παρελθόν κάλυπτε ολόκληρη τη λεκάνη του κρατήρα. Εχοντας ως σημείο αναφοράς την πρόσφατη φωτογραφία που το «Curiosity» έστειλε στη Γη, ο Τζον Γκρότζινγκερ τόνισε πως πλέον «μπορούμε να διαισθανθούμε πως μια σημαντική αλλαγή συντελέστηκε στο όρος Σαρπ».

Τα ανώτερα στρώματα του εδάφους του Αρη παρουσιάζουν ιδιαίτερα απότομη κλίση σε σχέση με τα κατώτερα στρώματα, φαινόμενο αντίστροφο από αυτό που παρατηρείται στο Γκραν Κάνιον, εξήγησε ο αμερικανός επιστήμων. Εκεί, η κλίση των διαφορετικών στρωμάτων του εδάφους προκαλείται εξαιτίας της δράσης των τεκτονικών πλακών, οπότε είναι αναμενόμενο τα παλαιότερα στρώματα να είναι περισσότερο κεκλιμένα από ό,τι αυτά που βρίσκονται από πάνω τους. Στον Αρη, προσδιόρισε ο Γκρότζινγκερ, παρατηρούνται επίπεδα στρώματα εδάφους τα οποία επικαλύπτονται από κεκλιμένα στρώματα. Μεταξύ των πιθανών εξηγήσεων αυτού του φαινομένου καταλέγεται και εκείνη σύμφωνα με την οποία τα διαφορετικά στρώματα του εδάφους του Αρη απέκτησαν την κλίση που παρουσιάζουν εξαιτίας του τρόπου με τον οποίο σχηματίστηκαν. Ενδέχεται η κλίση που παρουσιάζουν να προκλήθηκε από την επίδραση του αέρα και του νερού. Αν επιβεβαιωθεί αυτή η θεωρία, τότε είναι πολύ πιθανό να εντοπιστούν και τα στοιχεία που είναι απαραίτητα για την ύπαρξη ζωής.
Πηγή: ΤΑ ΝΕΑ

Προσεδαφίστηκε το Curiosity στον Άρη

Προσεδαφίστηκε με επιτυχία στις 08:32 (ώρα Ελλάδας) τη Δευτέρα 6 Αυγούστου 2012 στον κρατήρα Γκέιλ του Αρη το πυρηνοκίνητο ρομπότ της NASA, Curiosity, για να ξεκινήσει μια νέα αποστολή εξερεύνησης του κόκκινου πλανήτη. Λίγα λεπτά αργότερα, η NASA ανακοίνωσε ότι έλαβε και τις δύο πρώτες εικόνες από τον Αρη.
«Επιβεβαιώθηκε η επαφή με το έδαφος» είπε μέλος της ομάδας ελέγχου του οχήματος από το διαστημικό κέντρο στην Πασαντίνα.
Η επιτυχημένη προσεδάφιση έγινε δεκτή με επευφημίες, χειροκροτήματα και αγκαλιές από το προσωπικό της NASA, ενώ ένας από τους αξιωματούχους μοίρασε σοκολάτες...
Η ίδια ατμόσφαιρα χαράς επικράτησε και όταν το ρομπότ έστειλε την πρώτη φωτογραφία, εξαιρετικής καθαρότητας, της σκιάς του στο έδαφος του Άρη, αμέσως μετά την προσεδάφισή του. 
Ο αμερικανός πρόεδρος Μπαράκ Ομπάμα σε ανακοίνωσή του έκανε λόγο για «ένα άνευ προηγουμένου τεχνολογικό επίτευγμα».
To Curiosity, που μεταφέρει το κόστους 2 δισ. ευρώ ρομπότ, έφτασε στον Αρη μετά από ένα ταξίδι 565 εκατομμυρίων χιλιομέτρων.
Το ρομποτικό όχημα, λίγο πριν την προσεδάφισή του, έστειλε το πρώτο του σήμα, την ώρα που εισερχόταν στην ατμόσφαιρα του πλανήτη Αρη. «Λάβαμε σήματα, τα πράγματα φαίνονται καλά», δήλωσε μέλος της αποστολής που ελέγχει το διαστημικό όχημα.
Το σκάφος εισήλθε στην ατμόσφαιρα του Αρη με ταχύτητα περίπου 20 χιλιάδων χλμ/ώρα. Ένας συνδυασμός συστημάτων (αλεξίπτωτα, ειδικά σχεδιασμένοι προωθητήρες κ.α.), που είναι ενσωματωμένα στο σκάφος, βοήθησαν το Curiosity ώστε να προσεδαφιστεί όσο πιο «μαλακά» γίνεται για να μην υποστεί ζημιά κανένα από τα προηγμένα και υπερευαίσθητα όργανα που διαθέτει.
Η ολοκλήρωση της διαδικασίας προσεδάφισης στον Αρη με επιτυχία, έγινε δεκτή με επευφημίες, χειροκροτήματα και αγκαλιές από το προσωπικό της NASA.
Οι επιστήμονες της NASA θα περιμένουν τώρα να δουν αν τα όργανα και τα συστήματα του Curiosity λειτουργούν ομαλά και δεν προέκυψε πρόβλημα σε κάποιο από αυτά κατά την διαδικασία εισόδου του ρομπότ στην ατμόσφαιρα του Αρη και της προσεδάφισης του στη συνέχεια.
Μέχρι στιγμής, πάντως, δεν φαίνεται να υπάρχει κάποιο πρόβλημα, καθώς το ρομπότ έστειλε τις πρώτες εικόνες από το σημείο προσεδάφισης. Οι φωτογραφίες τραβήχτηκαν με μια από τις κάμερες, η οποία όμως δεν ήταν ακόμη σε πλήρη λειτουργία και για αυτό οι εικόνες είναι λίγο θολές και χαμηλής ανάλυσης.

Η ποιότητα των εικόνων, όμως, δεν έχει ιδιαίτερη σημασία, όσο το γεγονός ότι η κάμερα λειτούργησε αμέσως μετά την προσεδάφιση.

To πυρηνοκίνητο ρομπότ θα εξερευνήσει τον Αρη για δύο χρόνια και βασικός του στόχος είναι η αναζήτηση κάποιου ίχνους ζωής στον κόκκινο πλανήτη.

Νέα φιλόδοξη φάση εξερεύνησης
Εγκαινιάζεται έτσι μία νέα φιλόδοξη φάση εξερεύνησης του γειτονικού «κόκκινου πλανήτη», με κύριο διακύβευμα την εύρεση ιχνών μικροβιακής ζωής, είτε στο μακρινό παρελθόν, είτε πιο πρόσφατα, είτε- όπως ευελπιστούν οι πιο οραματιστές- ακόμα και στο παρόν.
Στην ουσία, η νέα αποστολή αναμένεται να θέσει πιο στερεά θεμέλια για μία μελλοντική αποστολή ανθρώπων για πρώτη φορά στον πλανήτη, κάτι που όμως δεν αναμένεται να συμβεί πριν από τουλάχιστον δύο δεκαετίες.
Το βάρους 900 κιλών πυρηνοκίνητο (με καύσιμο πλουτώνιο) εξάτροχο ρομποτικό ρόβερ, με την επίσημη ονομασία «Mars Science Laboratory» (Επιστημονικό Εργαστήριο Άρη»), έχει μέγεθος αυτοκινήτου, είναι υπερδιπλάσιο σε μήκος και πέντε φορές βαρύτερο από τα δίδυμα ρόβερ "Spirit" και "Opportunity" που έφθασαν στον Άρη το 2004.
Το «Curiosity» εκτοξεύτηκε στις 26 Νοεμβρίου 2011 και ταξίδεψε περίπου 248 εκατ. χιλιόμετρα για να φθάσει στον Άρη, όντας το μεγαλύτερο και ακριβότερο όχημα που έχει ποτέ σταλεί σε άλλον πλανήτη.
Η όλη αποστολή κόστισε περίπου 2,5 δισεκατομμύρια δολάρια και ελπίζεται ότι το όχημα θα αντέξει να λειτουργήσει πολλά περισσότερα χρόνια από τη διετία που προβλέπει ο αρχικός σχεδιασμός της NASA.
Πρόκειται για το πιο πλήρες και τεχνολογικά εξελιγμένο διαστημικό κινητό επιστημονικό εργαστήριο, καθώς διαθέτει μια σειρά καμερών και επιστημονικών οργάνων, καθώς και ένα ρομποτικό βραχίονα συλλογής δειγμάτων, που θα του επιτρέψουν να πραγματοποιήσει, κατά τα επόμενα χρόνια, μία μεγάλη γκάμα επιτόπιων επιστημονικών αναλύσεων. Κάθε μέρα, τα αποτελέσματα των ερευνών του στο αρειανό έδαφος θα στέλνονται ηλεκτρονικά στη Γη για περαιτέρω ανάλυση από τους επιστήμονες.
Το αυτόνομο ρόβερ, που θα παραμείνει για αρκετές μέρες ακίνητο στη θέση του, ωσότου διασφαλιστεί ότι όλα πάνε καλά με τα ηλεκτρονικά συστήματά του, θα εστιάσει τις έρευνές του στα προσχωσιγενή πετρώματά του, ύψους περίπου 5 χλμ., όρους Σαρπ (ή, όπως είναι η επίσημη ονομασία του, όρους Αιολίς), το οποίο βρίσκεται μέσα στον αρχαίο και τεράστιο κρατήρα Γκέιλ, πλάτους 154 χλμ. και ηλικίας άνω των 3,5 δισ. ετών.
Τα εν λόγω βράχια θεωρούνται ένα είδος «χρονοκάψουλας» για τα διαδοχικά γεωλογικά στάδια του πλανήτη από το πιο υγρό και θερμό παρελθόν του στο άνυδρο και κρύο παρόν του.
Το όχημα- εργαστήριο, που θα κινείται αργά με ταχύτητα μόλις 30 μέτρων την ώρα (διανύοντας το πολύ 200 μέτρα τη μέρα), θα κάνει συνεχείς αναλύσεις αρειανών πετρωμάτων αναζητώντας πολύπλοκα οργανικά μόρια, που πιθανώς θα αποτελούν τη χημική «υπογραφή» κάποιων μικροοργανισμών του παρελθόντος ή και του παρόντος.
Όμως η δυσκολία για τους επιστήμονες θα είναι να βεβαιωθούν ότι τέτοια μόρια με βάση τον άνθρακα έχουν όντως βιολογική προέλευση (τον μεταβολισμό των μικροβίων), αφού θα μπορούσαν να έχουν παραχθεί και μέσω αβιοτικών γεωχημικών διαδικασιών.
Οι έως τώρα έρευνες έχουν δείξει ότι κάποτε, πριν από δισεκατομμύρια χρόνια, στον Άρη υπήρχε ατμόσφαιρα και νερό σε υγρή μορφή, συνεπώς πληρούταν μία βασική προϋπόθεση για την ανάδυση κάποιας μορφής ζωής.
Τώρα, ελπίζεται ότι το "Curiosity" θα κάνει ένα ακόμα βήμα, βρίσκοντας και εξελιγμένα οργανικά μόρια που θα μπορούσαν να είναι απομεινάρια ή υποπροϊόντα τέτοιων μικροοργανισμών.

To άδοξο παρελθόν και το πολλά υποσχόμενο μέλλον

Εδώ και περίπου 50 χρόνια, σαράντα διαστημικές αποστολές έχουν σταλεί στον Άρη και οι 26 από αυτές -ιδίως της πρώην ΕΣΣΔ και μετέπειτα της Ρωσίας- σημείωσαν αποτυχία, με τα σκάφη είτε να μη φθάνουν ποτέ στον προορισμό τους, είτε να συντρίβονται στον πλανήτη, ο οποίος έχει δικαιολογημένα αποκτήσει τη φήμη ότι «τρώει» διαστημόπλοια.
Από το 1964, οι ΗΠΑ έχουν κάνει 13 πετυχημένες και πέντε αποτυχημένες αποστολές στον Άρη, έναντι 15 αποτυχημένων και μόλις τεσσάρων πετυχημένων των Σοβιετικών/Ρώσων.
Σήμερα, εκτός του «Curiosity», στην επιφάνεια του πλανήτη συνεχίζει να δρα το παλαιότερο ρόβερ «Opportunity» που πλέον επιχειρεί στον μεγάλο κρατήρα «Endeavour» (το αδελφό ρόβερ «Spirit» έπαψε να λειτουργεί τον Μάιο του 2011, έναν χρόνο μετά το «ξεψύχισμα» του ρόβερ «Phoenix»), ενώ σε τροχιά γύρω από τον Άρη βρίσκονται δύο σκάφη της αμερικανικής διαστημικής υπηρεσίας (Mars Odyssey και Mars Reconnaissance Orbiter) και ένα της ευρωπαϊκής (Mars Express).
Το «Curiosity» δεν σηματοδοτεί ασφαλώς το τέλος της εξερεύνησης του Άρη.
H Ευρωπαϊκή Διαστημική Υπηρεσία-ESA, σε συνεργασία με τη Ρωσική Διαστημική Υπηρεσία (μετά την αποχώρηση της NASA λόγω περιορισμένου προϋπολογισμού), προχωρά ήδη στην υλοποίηση του σχεδίου ExoMars, που προβλέπει την εκτόξευση το 2016 ενός νέου σκάφους σε τροχιά γύρω από τον πλανήτη, καθώς και ενός οχήματος ρόβερ το 2018, το οποίο για πρώτη φορά προγραμματίζεται να κάνει γεώτρηση έως δύο μέτρων, προκειμένου να ψάξει πιο βαθιά για τυχόν ίχνη ζωής.
Επίσης η ESA σκοπεύει να συλλέξει δειγματοληπτικό υλικό και από τον δορυφόρο «Φόβο» του Άρη.
Η Ινδική Διαστημική Υπηρεσία έχει πρόσφατα ανακοινώσει, χωρίς άλλες λεπτομέρειες, ότι προτίθεται, τον Νοέμβριο του 2013, να εκτοξεύσει το πρώτο της σκάφος που θα τεθεί σε δορυφορική τροχιά γύρω από τον Άρη, ενώ η Κίνα και η Ρωσία κάνουν τα δικά τους ανάλογα σχέδια. Οι Κινέζοι έχει μάλιστα ανακοινώσει ότι σκοπεύουν να στείλουν ανθρώπους στον Άρη μεταξύ 2040 και 2060.
Παράλληλα, έχει ανοίξει η όρεξη των ιδιωτικών διαστημικών εταιριών. Η SpaceX, η πρώτη ιδιωτική εταιρία που έγραψε ιστορία πρόσφατα, όταν έστειλε με επιτυχία το σκάφος της "Dragon" να προσδεθεί στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό (ISS), έχει θέσει ως στόχο να στείλει στον «κόκκινο πλανήτη» ένα σκάφος -πιθανώς επανδρωμένο με αστροναύτες- μέσα στα επόμενα 12- 15 χρόνια. 
Στο μεταξύ, πιο συντηρητικά (λόγω και έλλειψης χρημάτων), η NASA έχει προγραμματίσει για το 2013 την αποστολή στον Άρη ενός ακόμα σκάφους σε δορυφορική τροχιά, του MAVEN, το οποίο θα μελετήσει κυρίως την αρειανή ατμόσφαιρα και το κλίμα.
Σε επόμενο στάδιο όμως, έχει πιο φιλόδοξα σχέδια να στείλει αστροναύτες σε τροχιά γύρω από τον Άρη (αλλά όχι πάνω στην επιφάνειά του) έως το 2033.

Από τα πράσινα ανθρωπάκια στα αρειανά μικρόβια
Η ανθρωπότητα άρχισε να γοητεύεται με την πιθανότητα ζωής στον Άρη στο τέλος του 19ου αιώνα, όταν ο Αμερικανός αστρονόμος Πέρσιβαλ Λόουελ νόμισε ότι είδε ένα πολύπλοκο δίκτυο καναλιών πάνω στον πλανήτη, εγκαινιάζοντας έτσι μια ατελείωτη σειρά φανταστικών ιστοριών και εικασιών σχετικά με την ύπαρξη -φιλικών ή εχθρικών- Αρειανών.
Για πρώτη φορά όμως, οι άνθρωποι πήραν μια πραγματική γεύση του Άρη από πρώτο χέρι, όταν το αμερικανικό σκάφος «Μάρινερ 4» έφθασε κοντά στην επιφάνειά του, φωτογραφίζοντας έναν ξηρό και άνυδρο κόσμο. Αλλά οι νεότερες αποστολές που έδειξαν ότι υπήρχε κάποτε νερό στον πλανήτη και ότι αυτός ήταν πολύ πιο ζεστός και υγρός στο παρελθόν, εξήψαν και πάλι -αν και με πιο προσγειωμένο- τρόπο το επιστημονικό ενδιαφέρον για την πιθανότητα ύπαρξης αρειανών μικροβίων (και όχι πράσινων εξωγήινων με κεραίες).
Αν το «Curiosity» βρει πράγματι ίχνη ζωής, τότε θα ενισχυθεί γενικότερα η αισιοδοξία εκείνων των επιστημόνων, που εδώ και χρόνια υποστηρίζουν ότι η ζωή στο σύμπαν δεν είναι προνόμιο της Γης, αλλά είναι πιο κοινή από ό,τι νομίζουμε, είτε γιατί κάθε φορά αναδύεται μόνη της, είτε γιατί μεταφέρεται μεταξύ των πλανητών και ηλιακών συστημάτων στην «πλάτη» κομητών και αστεροειδών (η θεωρία της «πανσπερμίας»).
Σε κάθε περίπτωση, οι επιστήμονες θα πρέπει να αναζητήσουν πειστικές αποδείξεις ότι η ζωή αναδύθηκε στον Άρη αυτόνομα από τη Γη και δεν μεταφέρθηκε σε αυτόν ίσως ακόμα και από τον δικό μας πλανήτη μέσω κάποιου «ξέμπαρκου» μετεωρίτη, ο οποίος κάποτε αποτελούσε τμήμα του γήινου εδάφους ή υπεδάφους.
Άλλωστε, κατά παρόμοιο τρόπο, όπως υποστηρίζουν μερικοί επιστήμονες, η ζωή μπορεί να μεταφέρθηκε για πρώτη φορά στη Γη προερχόμενη από τον Άρη, μέσω κάποιου αρειανού μετεωρίτη, ο οποίος εκτοξεύτηκε στο διάστημα μετά από πρόσκρουση κομήτη ή αστεροειδούς στον Άρη και τελικά, μετά από περιπετειώδες ταξίδι, κατέληξε στη Γη με σώους τους «επιβάτες» του, δηλαδή κάποια σκληροτράχηλα μικρόβια.
 Άρα, ακόμα κι αν βρεθεί μικροβιακή ζωή στον Άρη, θα είναι μεν μια μεγάλη είδηση για τη Γη, αλλά το ζήτημα θα παραμένει επίμαχο, αφού είναι πολύ πιθανό ότι δεν θα είναι εξαρχής σαφές ποιά ακριβώς θα είναι η σχέση της αρειανής ζωής με τη ζωή στη Γη, ειδικά αν και στους δύο πλανήτες βρεθεί ότι ο «κώδικας» πάνω στον οποίο δομείται η ζωή, είναι κοινός: το μόριο του DNA.

Πλανήτης Αρης

- Η βαρύτητα στον Αρη ισούται με το 38% της βαρύτητας στη Γη.

- Μια ημέρα διαρκεί 24 ώρες και 40 λεπτά.

- Ενα έτος διαρκεί 687 ημέρες.

- Η ατμόσφαιρά του εμπεριέχει 95% διοξείδιο του άνθρακα και 0,1% οξυγόνο.

- Η ελάχιστη απόσταση από τη Γη είναι 56 εκατομμύρια χιλιόμετρα, ενώ η μέγιστη αγγίζει τα 400 εκατομμύρια χιλιόμετρα.

- Η διάμετρός του είναι 6.780 χιλιόμετρα, μισή από τη διάμετρο της Γης και διπλάσια από εκείνη της Σελήνης.

- Η θερμοκρασία κυμαίνεται από -128 βαθμούς Κελσίου στους πόλους του έως 27 βαθμούς Κελσίου στον ισημερινό.

Πηγή: in.gr / ΤΑ ΝΕΑ